'Je moet kijken of een kind geworteld is'

PvdA’er Hans Spekman wil kinderen van asielzoekers die hier buiten hun schuld al acht jaar zijn, niet laten terugsturen. „Je kunt ook te naïef zijn. Dan gaan mensen profiteren.”

Oude Pekela 23-5-2011 Mathurshan Arunothayan (18) met zijn familie in AZC asielzoekerscentrum Oude Pekela. Gefotografeert voor het stuk van Sheila Kamerman. Foto Floren van Olden

Honderden mailtjes per jaar krijgt PvdA-Kamerlid Hans Spekman van asielkinderen die niet in Nederland mogen blijven. Hij bekijkt ze kritisch, verdiept zich in de dossiers en legt de meest schrijnende gevallen voor aan minister Leers (Immigratie en Asiel, CDA). Misschien kan de minister voor dit kind, of dit gezin, een uitzondering maken.

Hans Spekman vindt die methode eigenlijk niks. Hij wil dat asielkinderen die acht jaar of langer in Nederland wonen een verblijfsvergunning kunnen krijgen. Hij bereidt een initiatiefwetsvoorstel voor met die strekking. Een van de voorwaarden is wel dat de overheid het lange verblijf deels zelf veroorzaakt heeft door trage of foute besluiten.

Waarom die periode van acht jaar?

„Dat is zo’n lange periode dat kinderen inmiddels diep geworteld zijn. Dan horen ze hier gewoon thuis. Ze zijn zo Nederlands dat het onmenselijk is om ze naar een land te sturen waar ze niets mee hebben. Het is voor hen dezelfde cultuurshock als het voor een 10-jarige Sterre of een 12-jarige Olivier zou zijn als ze opeens naar Sierra Leone of Afghanistan zouden moeten vertrekken.”

En waarom die extra voorwaarde van overheidsfalen? Geworteld is geworteld.

„Omdat je het risico loopt dat de ouders van de kinderen er alles aan gaan doen om die termijn van acht jaar te halen. Nieuwe procedures starten, terugkeer frustreren. Het kan zelfs zo zijn dat asielzoekers kinderen nemen zodat het lastiger wordt om de familie uit te zetten. Het asielbeleid stelt je voor lastige dilemma’s. Je kunt heel stoer roepen dat iedereen terug moet en heel ellendige situaties op de koop toe nemen. Maar je kunt ook te naïef zijn. Dan gaan mensen profiteren.

„Mensen doen alles om te kunnen blijven. In uitzetcentrum Ter Apel stikte het opeens van de ‘journalisten’. Waarom? Er waren een paar journalisten gedood in Oost-Europa. Dus al die Oost-Europeanen zeiden dat ze journalist waren. Dan was het veel te gevaarlijk voor hen om terug te gaan. Ik heb eens te vuur en te zwaard een man verdedigd die de boel bedroog. Later bleek hij een misdadiger. Je kunt je niet permitteren om naïef te zijn.”

Waarom niet één uitzondering voor alle kinderen die hier acht jaar of langer verblijven? Het gaan naar schatting om zo'n 2.000 kinderen.

„Daarvoor is geen meerderheid. Er is een grote angst voor precedentwerking.”

Het zou alles oplossen. Mits de overheid tegelijkertijd de procedure sterk verkort.

„Dat moet ook. De IND maakt veel fouten en doet te lang over besluiten. Daar mogen kinderen niet de dupe van zijn. Maar korte procedures lossen niet alles op. Want wat doe je met kinderen van mensen die verdacht worden van oorlogsmisdaden? Laat je die ook blijven omdat de kinderen geworteld zijn? Of stuur je ze weg en zijn de kinderen zo de dupe van de daden van hun ouders? Asielzaken zijn vaak heel ingewikkeld, zitten vaak vol dilemma’s. Er zijn altijd kwesties die niet eerlijk zijn op te lossen.”

Wat vindt u in dit geval?

„Ik vind dat het kind mag blijven, met moeder, als vader de verdachte is. Vader moet terug. Natuurlijk is dat ook pijnlijk, want je scheurt een gezin uiteen. En dan weet je nog niet eens helemaal zeker of de beschuldiging wel terecht is. Het is nogal lastig om dat uit te zoeken in de corrupte landen waar ze uit komen.”

Minister Leers maakt terughoudend gebruik van de mogelijkheid die hij heeft om een uitzondering te maken. Hij deed dat wel voor de veertienjarige Sahar. Zij en haar familie kregen een verblijfsvergunning omdat ze in Afghanistan als verwesterd meisje geen leven zou hebben.

Vond u dat terecht? Al die andere kinderen vragen zich nu af: waarom zij wel en ik niet?

„Ik begrijp de redenering. Die heeft te maken met de situatie in Afghanistan. Een verwesterd meisje terugsturen naar Afghanistan ís anders dan een verwesterde jongen. En ook anders dan een verwesterde jongen naar Somalië. Maar Leers kijkt naar de situatie in het land waar het kind naartoe moet. Ik vind het beter om naar de situatie hier te kijken. Is een kind geworteld? Bij Leers ging het om Afghaanse meisjes. Bij mij om alle meisjes én jongens.”

In Nederland wonen ook illegalen met kinderen die nergens geregistreerd staan. Vallen zij buiten een eventuele regeling?

„Illegalen moeten uit de kast komen. Als kinderen hier in de illegaliteit geboren zijn, krijgen die uiteindelijk een groot probleem. Je mag tot je achttiende naar school, maar daarna? Een leven in de marge? Ik vind het ontoelaatbaar dat ouders hun kinderen dat aandoen. Ik vind dat de politie huiszoeking moet kunnen doen naar identiteitspapieren. Je leeft hier in Nederland met opgeheven hoofd, of je gaat terug.”