De wandelende doden op weg naar het casino

n de wereld van private equityfinanciers geldt de eerste wet van Zappa. Vrij naar de muzikant.

We’re only in it for the money.

En dat kwam de laatste tien jaar met bakken binnen. De rente was laag, de banken waren gretig om leningen te geven, pensioenfondsen en rijke particulieren staken hun kapitaal blij in private equityfondsen en directies bleken bedrijven best te willen verkopen.

Soms met onvoorziene gevolgen. Zo pakten de beursbeleggers van detailhandelsfirma VendexKBB en industrieel conglomeraat Delft Instruments puike overnamepremies, om vervolgens machteloos toe te zien hoe de nieuwe eigenaren nog grotere winsten uit de bedrijven persten. Hoe? Vastgoed verkopen, bijvoorbeeld.

Zo ontstaan kleine mythes. Private equity? De slimste financiers, altijd succes. Zelf lopen zij met hun succes alleen te koop als zij nieuwe geldschieters zoeken. Hun falen speelt zich alleen achter de schermen af. Het zijn net mensen. (Informatie over een potentieel conflicterend belang: grootaandeelhouder van NRC Handelsblad is private equityfinancier Egeria).

Maar de perceptie van louter glorie is natuurlijk schijn. Soms zie je de tegenvallers als private equityfinanciers een bedrijf uit hun portefeuille naar de beurs brengen, zoals ex-Philips-dochter NXP, producent van halfgeleiders.

De afgelopen weken trokken tv-productiemaatschappij Endemol (4.975 voltijdbanen) en fietsenfabriek Gazelle (521 voltijders) de aandacht met hun financiële sores en hun private equity-eigenaren.

Achterin hun jaarverslagen staan alarmerende zinnetjes van hun accountants. Ernst & Young waarschuwt bij Gazelle voor de consequenties van de boete van 6,7 miljoen euro plus 2.3 miljoen rente van concurrentiewaakhond NMa wegens illegale prijsafspraken. Gazelle bestrijdt dat. Als de fabriek moet betalen, is bankroet nabij. Het eigen vermogen was eind 2010 maar 2,15 miljoen euro.

Bij Endemol waarschuwt accountant Deloitte voor de gevolgen van een conflict met de banken. Endemol leed een mammoetverlies (bijna 1,3 miljard euro) en voldoet in de loop van dit jaar niet meer aan de afspraken met de banken. Eind 2010 was het eigen vermogen 942 miljoen negatief, al hadden private equity eigenaren John de Mol, Silvio Berlusconi en Goldman Sachs nog 104 miljoen euro in het bedrijf gestoken.

Afgezien van de verschillende marktomstandigheden lijden Endemol en Gazelle onder de essentie van private equity. De aandeelhouders hebben de bedrijven duur gekocht met een hoge overnamepremie en hen opgezadeld met een indrukwekkende schuldenlast. Als de private equityfinanciers en een nieuw bedrijfsdirectie er niet in slagen om extra inkomsten te boeken wordt de afbetaling van de overnamepremie (goodwill) een molensteen. Winst wordt verlies en verlies holt het vermogen uit. Voor zulke uitzichtsloze situaties heeft de private equity-wereld zijn eigen jargon. Walking dead.

Gazelle was zo’n wandelaar. Verlies de laatste vijf jaar: 42 miljoen euro. Rente op bankschuld: 36 miljoen. De kans om het bedrijfsterrein in Dieren met winst te verkopen liet Gazelle vorig jaar voorbij gaan. Een ‘giftige’ lening met een gewoon hoge rente plus een extra oplopende rente (9,5 procent in 2010), die bij het leningbedrag werd opgeteld, deed de rest.

Bij Gazelle heeft private equity-eigenaar Gilde twee weken geleden zijn aandelen verkocht aan familiebedrijf Pon Holdings. Dat kan voor Gilde geen financiële klapper zijn geweest. De eigenaren van Endemol staan voor dezelfde keus: meer kapitaal inzetten of weggaan. Quitte of dubbel. Het private equity-casino is geopend.

MENNO TAMMINGA