Brits afluisterschandaal dijt uit

Het afluisterschandaal rond de Britse zondagskrant News of the World is een nieuwe fase ingegaan met de onthulling, vanochtend, dat mogelijk ook familieleden van slachtoffers van de bomaanslagen in Londen in 2005 zijn afgeluisterd.

Gisteren ontstond een golf van publieke walging, toen bekend werd dat de ouders van drie vermoorde meisjes zouden zijn afgeluisterd in opdracht van de krant, onderdeel van het mediaconcern News Corp van Rupert Murdoch. Nu lezers massaal oproepen tot een boycot van de krant (oplage 2,8 miljoen) en grote adverteerders sinds gisteren hun contracten hebben opgezegd, treft het afluisterschandaal nu ook de zakelijke belangen van Murdoch hard.

De Conservatieve premier David Cameron bevindt zich in een kwetsbare situatie. Zijn regering onderhoudt nauwe contacten met Murdoch en diens medewerkers. Het Lagerhuis houdt vandaag een spoeddebat, een uitzonderlijke gebeurtenis in de Britse politiek.

De teflonlaag rond de mediamagnaat begint door het schandaal af te bladderen. Zelfs Murdochs eigen kranten – The Times, The Sunday Times en de doordeweekse tabloid The Sun – stellen de journalistieke ethiek binnen de uitgeverij ter discussie. In een precedentloos hoofdredactioneel commentaar verbrak The Times vanochtend voor het eerst sinds het schandaal in 2005 aan het licht kwam de stilte.

„Dit is meer dan verschrikkelijk”, aldus de krant. En „wat er verder ook naar buiten komt, dit is een waterscheiding in de journalistiek”.

Rebekah Brooks, uitgever van NotW en voormalig hoofdredacteur, weerstaat vooralsnog oproepen om ontslag te nemen. Ze zegt niet te hebben geweten dat de telefoon van het vermiste meisje Milly Dowler werd afgeluisterd. De dertienjarige Milly verdween in 2002. Later bleek dat ze vermoord was door de portier van een nachtclub.

Premier Cameron is goed bevriend met Brooks. Opnieuw wordt er openlijk getwijfeld aan zijn mensenkennis en politieke beoordelingsvermogen. Dat gebeurde eerder nadat Cameron Andy Coulson, hoofdredacteur van NotW van 2003 en 2007 en daarvoor plaatsvervangend hoofdredacteur, in dienst had genomen als woordvoerder. Coulson is intussen ontslagen omdat zijn positie onhoudbaar was geworden.

Onder Coulson, zo luiden de jongste aantijgingen, zijn politiefunctionarissen afgekocht om te voorkomen dat het hacken werd onderzocht.

De Britse regering is tevens in onderhandeling met News Corp over een volledige overname van de satellietzender BSkyB, grote concurrent van de publieke omroep, de BBC. Het schandaal betekent een zware slag voor Murdochs onderhandelingspositie ten opzichte van de Britse mededingsorganisatie, die de deal moet goedkeuren. Concurrenten vrezen dat Murdoch zijn greep op het medialandschap te ver zal weten te vergroten.

Behalve de telefoons van de nabestaanden van drie vermoorde meisjes zouden ook voicemails van de slachtoffers van de aanslagen van 7 juli 2005 zijn gehackt. De Londense politie heeft gezegd alle grote moord- en verdwijningszaken sinds 2001 opnieuw te controleren op banden met NotW en privédetective Glenn Mulcaire, die namens de krant inbrak in de telefoons.

Tot nu toe leken voornamelijk bekende Britten doelwit van de tabloid. In de entertainmentsamenleving die het Verenigd Koninkrijk is en waarin van prinsen, popsterren en politici wordt verwacht dat zij hun privéleven delen, zorgde dit voor relatief weinig verontwaardiging.

Maar niet alleen de premier moet zich achter de oren krabben, vanwege zijn banden met Murdochs imperium en zijn beoordelingsvermogen in deze zaak. Politici van beide zijden hebben de afgelopen jaren nauwelijks hardop vragen gesteld over NotW’s journalistiek. Want, zo weet zelfs de jongste lichting parlementsleden, Murdochs kranten kunnen je maken en breken, zeker in verkiezingstijd. Harde kritiek bleef daardoor uit.

Tot nu. Politici buitelen over elkaar heen in het veroordelen van deze nieuwste onthulling, al wordt er wel op gewezen dat het politieonderzoek naar detective Mulcaire en NotW nog loopt.

Vanmiddag zei Cameron tijdens het wekelijkse vragenuurtje in het Lagerhuis dat er misschien een tweede onderzoek moet komen naar de vraag waarom politici het onderwerp zo lang hebben laten liggen.

Een onthulling te veel voor Murdochs schandaalblad: pagina 9