Wachten op Kamp in pensioendebat

Het pensioenreferendum van FNV Bondgenoten zet de interne verhoudingen binnen FNV verder onder druk.

Eén centraal referendum over het pensioenakkoord onder alle 1,4 miljoen leden was begin juni de insteek van voorzitter Agnes Jongerius van de vakcentrale FNV. De handtekeningen onder dat akkoord, waar de sociale partners, vakbonden, werkgeversorganisaties én minister Kamp (Sociale Zaken, VVD) overeenstemming over hadden bereikt, waren al gezet. Maar de FNV-leden moesten middels een referendum ook nog instemmen.

Bondgenoten, de grootste van de 19 bonden binnen de FNV, toonde zich echter een fel tegenstander en besloot een eigen referendum uit te schrijven. Morgen vindt de aftrap plaats, medio augustus ligt er een uitspraak. Met waarschijnlijk een afwijzing van het bereikte onderhandelingsresultaat. Want het stembiljet gaat vergezeld met een negatief stemadvies.

Gisteren besloot de Federatieraad van de FNV, waarin de voorzitters van de 19 aangesloten bonden zitting hebben, om af te zien van het FNV-brede referendum. Dat zou alleen zin hebben als alle leden dezelfde vraag voorgelegd krijgen. Elke bond gaat nu de eigen leden raadplegen. Op 12 september komt de federatieraad vervolgens bijeen om al dan niet in te stemmen met het pensioenakkoord.

De vraag is om welk akkoord het dan gaat. Vorige week debatteerde de Tweede Kamer over het onderhandelingsresultaat. Met als uitkomst een aantal moties die de afspraken ingrijpend kunnen wijzigen. Zo moet Kamp het zogeheten ‘AOW-gat’ repareren, het koopkrachtverlies voor werknemers die op hun 65ste willen stoppen met werken. Dat komt nu op jaarbasis neer op zo’n 6 tot 7 procent en dat is voor een meerderheid in de Tweede Kamer niet aanvaardbaar. Daarnaast wil de Tweede Kamer garanties om riskant beleggingsbeleid van pensioenfondsen te voorkomen en moet er een egalisatiefonds komen om onverwachte tegenvallers op de financiële markten op te vangen.

Afgelopen vrijdag zei Kamp op een symposium over dat pensioenakkoord dat hij met name de PvdA-motie over het AOW-gat serieus neemt. Hij kan ook niet anders, zo gaf hij aan, want hij heeft de PvdA nodig om in de Tweede Kamer een meerderheid te krijgen voor zijn wetsvoorstel om de AOW-leeftijd te verhogen. Hij zei zich bewust te zijn van de „parlementaire machtspositie van de PvdA in dit debat”. Maar uitsluitsel over uitvoering van die moties zijn over het parlementaire zomerreces getild. Tot die tijd blijven de FNV-bonden in het ongewisse over de uiteindelijke inhoud van het pensioenakkoord en is het onduidelijk wat de achterban moet worden voorgelegd.

De Abvakabo, de tweede bond binnen de FNV, zal geen referendum uitschrijven zolang die duidelijkheid er niet is, liet penningmeester Meindert van den Berg vanochtend namens het bestuur weten. Bovendien wil Abvakabo niet dat Bondgenoten binnen de vakcentrale geïsoleerd raakt, zelfs als de andere 18 bonden het aangepaste akkoord straks wél acceptabel vinden.

Formeel kan Jongerius dan bij meerderheid in de federatieraad besluitvorming afdwingen: Bondgenoten en Abvakabo hebben, als het op stemmen in de federatieraad aankomt, geen meerderheid. Maar volgens Van den Berg is het ook van belang dat de eenheid binnen de FNV moet worden nagestreefd.

Jongerius kan erop gokken dat Bondgenoten de komende weken met het referendum publicitair het pensioendebat aanvoert. En dat zij publicitair pas weer aan zet is als Kamp na het zomerreces met toezeggingen komt over reparaties in het akkoord. Maar daarmee heeft ze de eenheid binnen de vakcentrale niet hersteld. En dreigt er het risico dat Bondgenoten zich losweekt van de FNV en een eigen vakcentrale opricht.