Jurist Magnitski werd in de cel doodgeslagen

De Tweede Kamer nam er een motie over aan waarover de Russen woedend zijn. Maar nu concludeert een Russische adviesraad ook dat een kritische jurist is mishandeld.

De Russische jurist Sergej Magnitski, die hoge ambtenaren van corruptie beschuldigde, in de gevangenis belandde en daar overleed, is gestorven als gevolg van zware mishandeling door zijn cipiers. Dat is de voornaamste conclusie van een onderzoek van de Adviesraad voor de Mensenrechten van president Medvedev, dat vandaag is gepresenteerd. Daarmee wordt het maandag geopenbaarde rapport van het Openbaar Ministerie onderuit gehaald, waarin staat dat de jurist in zijn cel overleed door medische verwaarlozing.

De 37-jarige Magnitski werkte voor het Amerikaanse investeringsfonds Hermitage Capital in Moskou. Hij stierf in november 2009 aan een verwaarloosde pancreatitis, die hij in de gevangenis had opgelopen en niet werd behandeld door de gevangenisartsen. Uit het onderzoek van het OM blijkt ook dat hij een hartziekte had.

Magnitski werd in 2008 gearresteerd, nadat hij enkele politieofficieren ervan had beschuldigd vervalste documenten van Hermitage Capital te gebruiken om 230 miljoen dollar aan terug te betalen belastinggeld te stelen. Een belastingambtenaar die bij de fraude betrokken zou zijn, heeft volgens de eigenaar van Hermitage Capital, William Browder, voor een vermogen aan onroerend goed gekocht en 39 miljoen dollar naar Zwitserse bankrekeningen gesluisd.

De zaak-Magnitski wordt gezien als een testcase voor de door Medvedev toegezegde corruptiebestrijding en hervormingen van het rechtsysteem. Tot nog toe zijn in verband met de dood van de jurist slechts enkele gevangenisbestuurders ontslagen of overgeplaatst. Van de betrokken politieambtenaren is niemand aangeklaagd. Enkelen zijn door Medvedev zelfs bevorderd.

Volgens de prominente mensenrechtenactivist Valeri Borsjev, een van de leden van de Adviesraad, is de erkenning door het OM van die medische verwaarlozing een positief signaal. Maar hij betreurde het dat het OM zwijgt over de mishandeling door het gevangenispersoneel.

De onderzoekers van de Adviesraad hebben bewijs gevonden dat Magnitski overleed kort nadat hij door acht bewakers was geboeid en een uur lang in een cel met knuppels was afgerost. „We hebben geconcludeerd dat hij als gevolg van die klappen is overleden”, zei Borsjev.

Volgens de mensenrechtenactivist beweert een gevangenisarts dat Magnitski een zenuwinzinking kreeg en dat zij de hulp van de bewakers inriep om hem te kalmeren totdat er een ambulance kwam. Die ambulance arriveerde kort daarna, maar de verplegers werden pas een uur later tot Magnitski toegelaten. Tussen de vijftien en dertig minuten na de komst van de ambulance was de jurist dood, wat in tegenspraak is met de officiële verklaring dat hij pas een uur later in het gevangenisziekenhuis overleed. Borsjev benadrukte dat het niet de bedoeling was van de cipiers dat Magnitski zou overlijden.

In Nederland heeft de Tweede Kamer eind vorige week unaniem een motie over de zaak-Magnitski aangenomen, waarin de Kamer de regering vraagt sancties te nemen tegen de verantwoordelijke Russische ambtenaren. Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken ontraadde de Kamer die motie, omdat die „al gauw gezien kan worden als een blijk van forse kritiek.” Een blokkade van tegoeden en visa zal volgens de minister geen effect sorteren en „de relatie tussen de Europese Unie en de Russische Federatie niet bevorderen.”

De Amerikaanse Senaat en het Europees Parlement drongen eerder aan op visabeperkingen en het bevriezen van de tegoeden van de betrokken ambtenaren.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde gisteren woedend op de motie en zei met gelijke munt te zullen terugbetalen.