Hoe ontstaan die Hollandse mythes?

Historisch gezien zijn we ons blijven blindstaren op de Gouden Eeuw, toen Nederland heel even het belangrijkste land van Europa was. Die geschiedenisverhalen (over een tolerant land bevolkt door handelaren met een VOC-mentaliteit) zijn vervolgens doorgesijpeld naar hoe Nederlanders over zichzelf denken. „Dat is geen geschiedvervalsing, maar selectief shoppen”, aldus Mijnhardt.

In het gisteren verschenen onderzoek Balans tussen stad en platteland concluderen Utrechtse historici dat we eerder erfgenaam zijn van de achttiende eeuw, toen Nederland was veranderd in een enigszins benepen, intolerant en in zichzelf gekeerd land dat op geen enkele wijze meer vooropliep in Europa. „Dit verhaal is veel minder bekend”, vertelt hoogleraar vergelijkende wetenschapsgeschiedenis Wijnand Mijnhardt. „Terwijl toen juist de fundamenten van het moderne Nederland werden gelegd.”

„Aan het einde van de twintigste eeuw waren we dankzij de culturele revolutie van de jaren zestig en de razendsnelle secularisering weer kort een tolerant land. Met ons drugsbeleid, euthanasie en het homohuwelijk waren we weer even gidsland. Natuurlijk slaan historici dan al snel een brug naar de Gouden Eeuw.”

Maar na 11 september, twee politieke moorden en de economische crisis keren we weer in onszelf. Het homohuwelijk wordt in andere landen ingevoerd. „We zijn weer normaal. Net als in de achttiende eeuw.”