Gratis is nooit gratis

‘Het is gratis dus het kost niets”, luidt het devies van de voorstelling Gratis! door het uit drie broers bestaande gezelschap Hendrick-Jan de Stuntman. Marc, Jos en Paul van Wees geven in hun atelierruimte aan de rand van Weesp, in een voormalig gebouw van Defensie, een openbare repetitie van hun nieuwste show, die vanaf morgen te zien is op de Parade in Den Haag en dan de hele zomer door het land toert. De fans hebben zich verzameld. Maar hoe gratis is gratis?

We worden welkom geheten. Het woord „gratis” valt vele malen. Dan komt de aap uit de mouw. Hendrick-Jan de Stuntman reikt een plastic tasje uit met daarin allemaal gratis spullen en bonnen. Een vlaggetje. Een bon ter waarde van €8 voor een vliegretour naar Madrid met Ryanair. Een bon om te relaxen op het Pleasure Island met gratis behandeling in de Wellness Stunt Spa. Dat tasje kost slechts €5. „Zonder dat tasje is de voorstelling niets waard”, roept Jos. De toeschouwers leven mee en zijn genereus, ze kopen een tasje.

De voorstelling Gratis! speelt zich af in een circustent. De acteurs verdelen het publiek in winnaars en verliezers. De winnaars maken kans op een gratis Batavus-fiets. En de verliezers? Die maken óók kans op de gratis fiets. We zien de broers op videobeelden in Madrid. Aan voorbijgangers bieden ze hun gratis voorstelling aan. De belangstellenden moeten wel eerst entree betalen, anders is de gratis voorstelling niet toegankelijk.

Gratis is nooit gratis: dat is de conclusie van Gratis! Het knappe van de voorstelling is dat de acteurs jongleren met het gegeven dat het publiek zich laat misleiden door alles wat voor niets is. We trappen erin. Valt het woord „gratis”, dan zijn we verkocht. Zelden zoveel slimme taalkunde in een theatervoorstelling gezien. Gratis! wordt de hit van de Parade, en van de zomerfestivals die gaan volgen.

Kester Freriks