‘FBI dreef Hemingway tot zelfmoord’

Er duiken nieuwe speculaties op omtrent de zelfmoord van de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway (1899-1961), dit weekend 50 jaar geleden. Volgens een intimus zou aanhoudend FBI-onderzoek ermee verantwoordelijk voor zijn geweest dat de Nobelprijswinnaar zich uiteindelijk over de kling joeg.

Sinds zijn dood hebben literaire journalisten, psychologen en biografen zich het hoofd gebroken over de motieven voor Hemingways zelfmoord, die de mythe rond hem nog aandikte. De meest gangbare theorie luidt dat de auteur van The Old Man and the Sea in een almaar diepere depressie was verzeild, in het besef dat zijn literaire hoogdagen voorgoed achter de rug lagen. Anderen wijten de zelfmoord aan een persoonlijkheidsstoornis.

Maar A.E. Hotchner, vriend en 13 jaar lang Hemingways nauwe medewerker, suggereert in The New York Times nu een nieuwe bepalende factor voor de zelfdoding. Hemingway werd sinds de jaren veertig in de gaten gehouden door de FBI, vanwege zijn contacten én banden met Cuba, zo bleek uit de vrijgave van een FBI-dossier in 1983. En nét dat eeuwige geschaduw van de FBI zou volgens Hotchner “aanzienlijk hebben bijgedragen tot zijn angsten en uiteindelijke zelfmoord”.

De Amerikaanse schrijver was trouwens een goed jaar voor zijn zelfmoord op 61-jarige leeftijd onder druk van de Amerikaanse autoriteiten van Cuba naar zijn thuisland teruggekeerd. Zijn suïcide volgde op ernstige aanvallen van depressie en paranoia.

In een ontmoeting met Hotchner in 1960 vertelde Hemingway hoe de FBI hem achtervolgde en afluisterde. Zijn bankrekening werd nagetrokken, zijn telefoons afgeluisterd en zijn post regelmatig onderschept en soms, toen hij in een bar zat, herkende hij FBI-agenten. Eind 1960 en begin 1961 werd Hemingway in een kliniek opgenomen en met elektroshocks behandeld, wat zijn (geestelijke) gezondheid nog verder uit evenwicht bracht. Hotchner vertelt ook hoe Hemingway hem vanuit zijn ziekenhuiskamer belde: “In zijn kamer zaten microfoontjes en de telefoon werd afgeluisterd. Hij vermoedde dat een van de stagiaires een medewerker van de FBI was.” Uit het dossier blijkt nu dat de surveillance door de FBI inderdaad doorging tijdens Hemingways opname en dat de telefoon bij zijn kamer waarschijnlijk toch afgeluisterd werd.

Hotchner betreurt nu dat hij Hemingways woorden destijds als waanideeën had afgedaan, iets wat hij ook zo noteerde in zijn vermaarde biografieën Papa Hemingway en Hemingway and His World.

De Chicago Tribune voert in een portret van Hadley Richardson, Hemingways eerste vrouw, nog een extra reden voor zijn depressies aan. Lang na hun scheiding - Hemingway zou viermaal trouwen - bleef zij de muze van de schrijver. De krant beweert dat Hemingway de wond die de scheiding achterliet nooit helemaal te boven kwam. Richardson was misschien wel de vrouw die hem het meest nabij stond. In zijn beroemde Parijse memoires A Moveable Feast idealiseert hij Hadley en de jaren tussen 1921 en 1927 die ze samen in Parijs doorbrachten: “Ik zou willen dat ik was gestorven voordat ik ooit van een ander hield.”

De Amerikaanse pers krijgt ondertussen maar niet genoeg van de herdenking rondom de schrijver. Zie hier een lijstje met ‘mannelijke boeken’ die volgens Flavorwire de beste lectuur zouden zijn om de dood van de schrijver te gedenken en hier een quiz om je Hemingway-kennis te testen.