De minister kan 'even' niet naar Kunduz

Deze week gaan de eerste Nederlandse militairen naar Kunduz. Minister Rosenthal staakte gisteren een poging de Afghaanse provincie te bezoeken. President Karzai lichtte de gevaren toe.

Een beetje radeloos haalt minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) zijn schouders op. Het Nike-baseballpetje tegen de hete zon mag weer af: om veiligheidsredenen kan de trip van de minister naar de provincie Kunduz niet doorgaan.

Nederland gaat politieagenten opleiden in Kunduz. En het kabinet heeft herhaaldelijk in de Tweede Kamer verklaard dat de provincie hiervoor veilig genoeg is. Maar gisterochtend was het toch even te onveilig voor het bezoek van een minister.

Als de dreigende situatie rond elf uur in de ochtend opgeklaard blijkt, maakt de minister aanstalten om alsnog te vertrekken. Dan blijkt het vliegtuig, dat wel vaker wordt gehuurd, kapot te zijn. De leden van de delegatie denken op dat moment nog maar aan een ding: hoe gaan we dit ‘thuis’ uitleggen?

Rosenthal kon gisteren niet met eigen ogen de situatie in Kunduz bekijken, maar sprak er wel over met president Hamid Karzai in Kabul.

Karzai had niet alleen slecht nieuws. Afghanistan staat er inderdaad beter voor dan in de periode tussen 1996 en 2001, toen de streng islamitische Talibaan het voor het zeggen hadden. Er gaan nu dagelijks duizenden meisjes naar school in Kabul en de gezondheidszorg – ook al gaat die weer achteruit – is nog steeds beter dan de donkere tijden van het Talibaanregime.

Dat is wat de Nederlandse soldaten zullen zien als ze door het centrum van Kunduz lopen. Het is een levendige stad – tot verrassing van sommige leden van de Nederlandse delegatie die dat in Kabul te horen kregen. Dat tussen Kabul en Kunduz een drukke verkeersader loopt, noemde een der deelnemers „niet verwacht.”

Maar net zo vanzelfsprekend zijn de risico’s. Aanslagen in Kunduz leiden in Nederland steeds tot nieuwe vragen over de veiligheidstoestand. Maar in Afghanistan kijkt niemand op van onrust in Kunduz.

De spanning in Afghanistan liep de laatste weken weer op door een reeks crises in bestuur en in politiek. Frauderende parlementariërs zijn tot aftreden gedwongen en blijken woedend over hun ‘ontslag’. De verantwoordelijke rechters worden op hun beurt weer aangevallen door deze politici. En dan is er nog de omvangrijke financiële crisis na de ontdekte fraude van 570 miljoen euro bij de Kabul Bank, ’s lands grootste bank. Het draagt allemaal bij aan dreigende destabilisering, die de speelruimte van lokale warlords vergroot. Ook in Kunduz. Na zijn bespreking met Karzai, zei Rosenthal te hebben aangedrongen op spoedige oplossingen, dit jaar nog.

Tijdens het ‘fotomoment’ met Rosenthal ontweek president Hamid Karzai in het presidentieel paleis behendig de instabiele situatie in zijn land. Hij begon onmiddellijk over de instabiele situatie in Europa: toch wel een zootje is in Griekenland, niet waar, met die financiële crisis?

Naderhand, in de Nederlandse ambassade, zegt Rosenthal in aanwezigheid van zijn woordvoerder, dat Kunduz sinds januari niet onveiliger is geworden. Hij wijst wel op een lenteoffensief van de Talibaan in het noorden nu het „beter gaat in het zuiden”.

Rostenthal onderstreept dat de Nederlandse militairen en politietrainers straks in Kunduz niet alleen het hoofd moeten bieden aan strijders van de Talibaan. „Wij praten over pogingen van Talibaan om zaken te verstoren en daarbij spelen nog andere mogelijke groeperingen een rol, maar ik ga dat niet in de finesses duiden”, zegt Rosenthal.

Lokale berichten duiden op een chaotische situatie. Het aantal aanslagen neemt toe – drie in de laatste tien dagen. In sommige gevallen claimen de Talibaan aanslagen die volgens de politie door andere groepen zijn gedaan. In andere gevallen nemen vijandige groepen de Talibaan in de arm om een gewelddadige aanslag te plegen.

Als de toestand in Kunduz te gevaarlijk wordt, zullen de Nederlanders niet naar buiten gaan. Rosenthals woordvoerder wijst erop dat de delegatie deze dag hetzelfde heeft gedaan door niet naar Kunduz af te reizen. „Wij hebben vannacht besloten dat een bezoek om veiligheidsredenen even niet kon. Zo zullen straks ook de trainers in Kunduz afwegingen maken.”