China remt opwarming van aarde

De groei van de Aziatische economieën begint het klimaat te beïnvloeden. De ongekend zware inzet van steenkool brengt zoveel zwaveldioxide in de lucht dat de opwarming door het broeikasgas CO2 erdoor wordt gemaskeerd.

Dat opperen Amerikaanse en Finse wetenschappers deze week in de Proceedings of the National Academy of Sciences. Zij zien het als de meest aannemelijke verklaring voor de waarneming dat de gemiddelde temperatuur op aarde tussen 1998 en 2008 niet langer steeg, maar voor het eerst sinds decennia constant bleef. Inmiddels stijgt de mondiale luchttemperatuur weer.

Zwaveldioxide (SO2) is een gas dat vrijkomt bij de verbranding van ‘slechte’, zwavelrijke steenkool zonder moderne ontzwaveling van het rookgas. SO2 vormt in combinatie met waterdamp een fijne heiigheid die veel zonnestraling weerkaatst en daarmee koelend werkt. Vooral China heeft de inzet van steenkool enorm opgevoerd: tussen 2003 en 2007 is het nationale verbruik meer dan verdubbeld. Tussen 1990 en 2002 was de mondiale uitstoot aan SO2 juist gedaald.

Inmiddels is de SO2-emissie zo hoog dat deze de opwarming door CO2 en andere broeikasgassen nagenoeg uitvlakt. Daardoor was het koelend effect van de verminderde zonneactiviteit van de laatste jaren extra sterk merkbaar. Er kwam bij dat het El Niño/La Niña-verschijnsel op de Stille Oceaan in een fase verkeerde die altijd mondiale afkoeling teweeg brengt.

Voornaamste streven van de auteurs, aangevoerd door Robert Kaufmann van Boston University, was aan te tonen dat de stagnatie in de opwarming wel degelijk door gangbare klimaatmodellen is te verklaren. Daaraan wordt hier en daar getwijfeld. Een overtuigend bewijs kunnen de onderzoekers niet leveren; daarvoor is het nu gebruikte klimaatmodel te simpel en de spreiding in waarnemingen en berekeningen te groot.

Wel menen de onderzoekers aannemelijk te kunnen maken dat de stagnatie in de opwarming niet veroorzaakt wordt door de recente daling van het waterdampgehalte van de stratosfeer, zoals vorig jaar geopperd in Science (5 maart 2010). Ook het verminderde roetgehalte van de atmosfeer lijkt geen goede verklaring voor de koeling.

De onderzoekers wijzen erop dat de stagnatie in de opwarming die tussen 1940 en 1970 is geregistreerd ook aan SO2-emissie is toegeschreven. Toen deden de Westerse industriestaten nog nauwelijks aan rookgasontzwaveling.