Thaksin keert via zus terug in de politiek

De komende Thaise premier zou een marionet zijn van haar broer. Maar een marionet van de verstoten Thaksin Shinawatra, dat is precies wat het volk wil.

Yingluck Shinawatra, sister of ousted premier Thaksin Shinawatra, greets reporters and supporters gathered at her party's headquarters after voting in general elections ended in Bangkok July 3, 2011. Thailand's opposition Puea Thai (For Thais) party led by Yingluck, appeared headed for a landslide election victory on Sunday, in a triumph for protesters who clashed with the army last year. REUTERS/Damir Sagolj (THAILAND - Tags: POLITICS ELECTIONS) REUTERS

In de laatste campagneweken was het voor de Thaise premier Abhisit Vejjajiva alles of niets. Tegen een achtergrond van verslechterende peilingen dacht hij zijn kansen alleen nog te kunnen keren door het rechtstreeks aanvallen van zijn tegenstander.

Hij noemde oppositieleidster Yingluck Shinawatra een marionet van haar broer, de in 2006 afgezette oud-premier en telecommiljardair Thaksin Shinawatra. „Raak het vergif van Thaksin kwijt!”, zei premier Vejjajiva.

Maar een marionet van Thaksin bleek gisteren precies wat de Thaise kiezers willen. De Puea Thai-partij van Yingluck won. Zij behaalde met 265 zetels een absolute meerderheid in het parlement. De Democratische Partij van Abhisit bleef steken op 159. Yingluck wordt de eerste vrouwelijke premier van Thailand.

Via zijn zus keert Thaksin zo opnieuw terug naar het centrum van de Thaise macht. En dat nadat hij in 2006 door een staatsgreep werd afgezet, twee eerdere incarnaties van zijn partij zijn verboden, hij werd veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf voor corruptie en hij sinds drie jaar in zelf verkozen ballingsschap in Dubai woont.

Zijn populistische beleid van goedkope gezondheidszorg, kleine leningen en een zero tolerance drugsbeleid blijkt onverminderd populair. Hij en zijn medestanders hebben alle vier de verkiezingen in het nieuwe millennium ruim gewonnen.

En dat terwijl de Democratische Partij (DP) van premier Vejjajiva er alles aan heeft gedaan om Thaksin te imiteren. Politiek commentator Thitinan Pongsudhirak van de Chulalongkorn Universiteit omschreef de verkiezingsstrijd als een „race naar de populistische bodem”, waarin de DP waardebonnen voor ouderen beloofde, gratis elektriciteit voor de armen en pensioenen voor alle Thaise burgers.

„De Democratische Partij is er niet in geslaagd de harten en hoofden van het volk te winnen, ook al hebben ze het beleid van Thaksins partij gekopieerd”, zegt Thitinan via de telefoon. De DP is nooit een volkspartij geweest, zegt hij. De partij is modern en kosmopolitisch, Abhisit studeerde in Oxford, maar het spreekt de gewone Thai niet aan. „Het instinct is er niet.” Premier Abhisit maakte vanochtend bekend dat hij aftreedt als partijleider.

De grote overwinningsmarge van Yingluck geeft hoop dat het voorlopig is afgelopen met de straatprotesten die Thailand al een aantal jaren teisteren. Vorig jaar bereikten die een dieptepunt, toen tienduizenden medestanders van Thaksin in rode shirts het commercieel centrum van Bangkok bezetten. Het leger greep in. 92 mensen kwamen om.

Als Yingluck slechts nipt van Abhisit had gewonnen, zou het leger, de rechtspraak en de rest van het Thaise establishment geprobeerd hebben haar te weerhouden van regeren, bestond de vrees. Het voorspelbare gevolg zou zijn dat de roodhemden uit woede opnieuw de straat op zouden gaan.

De grote overwinning voor Puea Thai maakt het een stuk moeilijker om Yinglucks opmars te dwarsbomen. Vanochtend bleken al vier kleinere partijen met haar een coalitie te willen vormen. Bovendien hebben de tegenstanders van Thak-sin met het ontslag van Abhisit geen geloofwaardige kandidaat meer om als alternatief voor haar te presenteren. Ook investeerders gaan er vanuit dat de vorming van een nieuwe regering soepel zal verlopen. De aandelenbeurs steeg vanochtend met 3 procent, en ook de nationale munt, de baht, won aan waarde.

Yingluck zal nu naar verwachting proberen een overeenkomst te sluiten met haar tegenstanders. Zo kan zij besluiten de huidige legertop te laten zoals hij is, om de machtige strijdkrachten niet verder tegen zich in het harnas te jagen.

Het belangrijkste offer dat zij lijkt te gaan brengen is dat haar broer voorlopig niet terugkeert. Eerder beloofde Thaksin zijn aanhangers dat hij voor het eind van het jaar weer in Thailand zou zijn.

Yingluck zegde een amnestie toe voor alle politici die de afgelopen jaren zijn veroordeeld. Het Thaise establishment vreesde dat zij daarmee ook Thaksin bedoelde.

Vanochtend zei Thaksin echter dat een fysieke terugkeer „geen prioriteit” heeft. Ook zegt hij geen premier meer te willen worden omdat hij te oud is, en in plaats daarvan een professionele golfcarrière overweegt. Hij ontkent de overwinning van zijn zus te willen gebruiken om 1 miljard dollar van zijn vermogen terug te krijgen, die de rechtbank in Thailand vorig jaar in beslag nam. „Maak je daar niet druk over, ik verhonger niet”, zei hij tegen journalisten in zijn woonplaats Dubai.

Het lijkt een strategie die de kans op succes voor zijn zus aanmerkelijk vergroot. Want niet alleen Thaksins medestanders hebben bewezen grote straatprotesten te kunnen organiseren. Zij hadden de kunst afgekeken van de ‘geelhemden’: Thaksins tegenstanders die in 2008 drie maanden lang het regeringscentrum en vervolgens het vliegveld van Bangkok bezet hielden.

Als de geelhemden door een terugkeer van Thaksin opnieuw worden geprikkeld de straat op te gaan, zal rust in de straten van Bangkok alsnog ver te zoeken zijn.