En opeens was de boot kapot

Griekenland geeft de boten onverwacht geen toestemming om te vertrekken.

„De VS en Israël hebben de Grieken vast financiële hulp geboden.”

De demonstratie tegen de strenge bezuinigingspolitiek van de Griekse regering gaat zondagavond in Athene naadloos over in een ander protest: tegen het besluit om boten met hulpgoederen voor de Gazastrook tegen te houden. Ongeveer honderd demonstranten, vooral Grieken, Fransen en Amerikanen, roepen leuzen tegen de Griekse minister Christos Papoutsis (Burgerbescherming).

Papoutsis gaf de Griekse kustwacht vrijdag opdracht om de boten te stoppen. Een vloot van negen schepen lag klaar om, de Israëlische blokkade van de Gazastrook trotserend, hulpgoederen af te leveren bij de Palestijnen. Een Amerikaans schip dat vrijdag toch uitvoer, werd door de kustwacht na een halfuur gedwongen terug te gaan en ligt nu aan de ketting op een werf van de marine, vlakbij Athene. De kapitein, John Klusmire, moet morgen voor de rechter verschijnen.

Het is voor de demonstranten een zoveelste voorbeeld van hoe de Griekse regering buigt onder buitenlandse druk. „De VS en de Israëlische regering hebben de Grieken financiële hulp aangeboden”, veronderstelt Nic Apranson, een Amerikaan die vrijdag aan boord was. „Een andere verklaring zie ik niet.” Het lukte vorig jaar immers wel om vanuit Griekenland naar Gaza te vertrekken.

Er is Israël veel aan gelegen om te voorkomen dat de vloot de zeeblokkade bereikt. Ruim een jaar geleden enterden Israëlische commando’s een konvooi van zes schepen op weg naar de Gazastrook. Bij die actie vielen negen Turkse doden. De betrekkingen met Turkije liepen ernstige schade op, evenals het imago van Israël. Als de vloot vanuit Griekenland de blokkade bereikt, dreigt voor Israël een herhaling van dat scenario.

Om dat te voorkomen gaat het land volgens de activisten van de ‘Freedom Flotilla 2’ heel ver: van een schip dat vanuit Griekenland zou vertrekken en een boot die in Turkse wateren lag zouden de schroefbladen zijn doorgesneden en de aandrijfstang verbogen. Een woordvoerder van de Israëlische regering spreekt van „treurige samenzweringstheorieën”.

Een boot met onder meer acht Nederlandse opvarenden ligt op het moment voor anker in een van de havens van het eiland Korfu. Niet aan de ketting, zoals het Amerikaanse schip, maar de havenpolitie is op een paar meter afstand en zou dus snel kunnen ingrijpen, vertelt Anne de Jong telefonisch vanaf Korfu. Ze voer vorig jaar mee op een boot die door Israëlische commando’s met geweld werd gestopt. Dit jaar neemt ze in verband met haar zwangerschap minder risico. Ze verleent logistieke steun.

„Israël blokkeert blijkbaar niet alleen Gaza, maar de hele Middellandse Zee”, concludeert De Jong naar aanleiding van het onverwachte besluit vrijdag. De lokale autoriteiten staan volgens haar sympathiek tegenover de vloot. „Ze bieden voortdurend hun excuses aan omdat ze vanuit Athene de opdracht hebben ons tegen te houden.” Grieken staan bekend om hun sympathie voor de Palestijnse zaak. De Griekse regeringen onder leiding van Andreas Papandreou, de vader van de huidige premier George Papandreou, waren sterk pro-Arabisch. Papandreou senior was bevriend met Yasser Arafat. Na de dood van Papandreou senior vijftien jaar geleden zijn de betrekkingen tussen Griekenland en Israël geleidelijk verbeterd; de twee landen houden ook gezamenlijk militaire oefeningen.

Volgens activist George, die niet met zijn achternaam in de krant wil, heeft de huidige Griekse regering geprobeerd te profiteren van de bekoelde relatie tussen Turkije en Israël, na de dood van de Turkse opvarenden vorig jaar. De relatie tussen Griekenland en Turkije is van oudsher gespannen. George Papandreou bracht vorige zomer als eerste Griekse premier een bezoek aan Israël.

De demonstranten op het Atheense Syntagmaplein, die daar al ruim een maand kamperen uit protest tegen onder meer de bezuinigingen, corruptie, politiegeweld en buitenlandse inmenging in Griekenland, boden vrijdag spontaan aan ook een protest tegen het uitvaarverbod te organiseren. „Zij steunen ons, en wij steunen hen”, zegt Amerikaan Apranson. Hij ziet inhoudelijke parallellen. „In beide gevallen gaat het om verzet tegen onderdrukkende regeringen of internationale instanties, zoals de Wereldbank en het IMF.”

De Gaza-activisten hopen deze week alsnog uit te varen. Alle papieren zijn in orde, claimen ze, en de beschuldigingen tegen kapitein Klusmire – dat hij het leven van opvarenden in gevaar zou hebben gebracht – zijn gelogen. Tegen het besluit van de Griekse regering is bezwaar aangetekend, waarover een rechter zich vandaag buigt. Als de boten vertrekken hebben ze vanuit Griekenland ongeveer drie dagen nodig om de blokkade rondom Gaza te bereiken.