Een arts die iets vaak doet, kan het beter

Nog even en ziekenhuizen kunnen niet meer alle behandelingen aanbieden die ze willen. In plaats daarvan zullen ze zich specialiseren, waarbij kwaliteit en kosten bepalen wie wat gaat doen. Verzekeraars zijn blij: nu wordt de zorg minder duur. En ziekenhuizen wisten dat het ging gebeuren. In Noord-Holland zijn ze al begonnen onderling afspraken te maken.

Een kind dat in Vlissingen onder een auto komt, kan met de ambulance beter worden doorgereden naar een goede afdeling intensive care in Rotterdam of Breda, dan worden afgeleverd bij de ic van een Zeeuws ziekenhuis. Niet dat die slecht zou zijn, Wim van der Meeren gebruikt het als voorbeeld. „Zelfs in acute situaties ben je verder weg soms beter af dan dicht bij huis.” En het tijdverlies dan, dat de ambulance oploopt? Van der Meeren: „Als je op een minder goede ic belandt en alsnog moet doorrijden, heb je nóg meer tijdsverlies. En meer kosten.”

Van der Meeren is directeur van CZ Zorg, die 3,4 miljoen verzekerden heeft, en daarmee de op twee na grootste verzekeraar van het land is. Het vandaag gepresenteerde akkoord dat hij en zijn collega’s hebben gesloten met ziekenhuisdirecties en minister Schippers (Zorg, VVD) maakt de weg vrij voor de noodzakelijke kostenbeheersing in de ziekenhuiszorg, vertelt hij. Ziekenhuizen zullen zich stuk voor stuk moeten gaan toeleggen op specifieke ziektebeelden. Andere behandelingen zullen ze moeten afstoten. Niet meer alles aanbieden, van bevalling tot kijkoperatie. „Alleen al de afgelopen vijf jaar is de omzet [de kosten] van ziekenhuizen met 20 procent gestegen tot 20 miljard euro!”, zegt hij. Dat kan zo niet langer.

Neem een patiënt met blaaskanker, zegt Van der Meeren. Iedere patiënt met blaaskanker kon tot voor kort in elk ziekenhuis terecht. Het ene ziekenhuis behandelde dat snel en goed, het andere niet. „Dat heeft met vlieguren van de arts te maken: als hij heel vaak een bepaalde handeling verricht, kan hij het beter. Steeds beter. En omgekeerd.” CZ koos een paar jaar geleden voor een aantal ziekenhuizen die goed zijn in de behandeling van blaaskanker, of in de behandeling van borstkanker. Alleen in de ziekenhuizen die goed scoorden krijgt de CZ-verzekerde de behandeling – van onderzoek tot chemotherapie – vergoed. „Eerst wezen wij voor borstkanker vier ziekenhuizen af. Vorig jaar voegde zich daar een aantal ziekenhuizen bij. Zij zeiden: wij stoppen ook met borstkanker. Dat betekent niet dat artsen weg moeten. De oncoloog blijft, voor andere vormen van kanker. De chirurg blijft voor andere operaties.”

In elke regio moeten ziekenhuizen nu met elkaar gaan kwartetten, zegt Van der Meeren. „Mag ik van jou de behandelingen nierdialyse? Dan krijg jij van mij de behandelingen baarmoederhalskanker. De patiënt moet dan iets verder rijden voor bétere zorg.” Zo moet de zorg ook goedkoper worden.

In elke regio moet de patiënt bij één of twee ziekenhuizen terechtkunnen voor essentiële zorg, zegt Van der Meeren. Zoals bevallingen. „Die kunnen zo snel verlopen, dat een Zeeuwse vrouw echt niet naar Rotterdam of Breda moet hoeven reizen. Verloskunde zal dus altijd vergoed worden in één Zeeuws ziekenhuis.” Maar vrouwen die in Amsterdam of Rotterdam bevallen, zullen in de toekomst niet meer bij elk ziekenhuis in die stad terechtkunnen. „Zij zullen naar één van de paar ziekenhuizen moeten die op dát gebied de beste zijn.”

Deze reorganisatie is het gevolg van de vastgelopen marktwerking, zegt Van der Meeren. Ziekenhuizen moeten sinds een paar jaar met elkaar concurreren om de kosten te drukken. Ze zijn efficiënter gaan werken. Maar ze bieden ook veel meer zorg aan om toch geld te verdienen. Onnodig, zegt Van der Meeren. „Ik zeg altijd: een gezond mens is in de ogen van het ziekenhuis gewoon iemand die nog niet is onderzocht.”

Een markt krimpt nooit vanzelf, zegt hij. „We proberen de enorme groei aan zorg en zorgkosten in te dammen. En dus gaan de ziekenhuizen behandelingen uitruilen, in overleg met de artsen, en onder het strenge oog van ons: de betaler.” Volgens hem heeft de gemiddelde Nederlander niet eens in de gaten hoeveel hij aan de kosten bijdraagt: zijn eigen premie, die van de werkgever, plus een fors bedrag per maand voor de AWBZ.