Troostrijk lachen om verwende meisjes

Realityprogramma’s over rijke meisjes en vrouwen doen het goed. Vooral als ze het zonder luxe moeten doen. Dan blijken ze veel hulpelozer te zijn dan wij arme mensen. Hun aanstellerij is vreselijk. En heerlijk.

‘Hey bitch’. Na het verschijnen van de Amerikaanse realityshow The Simple Life, waarin rijkeluiskinderen Paris Hilton en Nicole Richie zonder luxe op het Amerikaanse platteland moeten overleven, werd deze begroeting een begrip onder fans.

Ruim 13 miljoen Amerikanen keken vanaf eind 2003 naar het geklungel van de blonde achterkleindochter van hotelmagnaat Conrad Hilton en de adoptiedochter van zanger Lionel Richie. Om een maand door te brengen bij de Leding Family in Altus, Arkansas moesten de dames – die elkaar continue met ‘bitch’ aanspreken – hun rijkeluisleven, samen met hun mobiele telefoons en creditcards, achterlaten. Hun verblijf op de boerderij werd een ramp: koeien werden opgejaagd, liters melk verspild, plattelanders geschoffeerd. Van het programma, waarbij de meiden overigens nauwgezet de aanwijzingen uit een script volgen, zijn in de VS inmiddels vijf seizoenen uitgezonden.

The Simple Life heeft vele dochters. Het programma bleek het begin van een trend die op dit moment volop te zien is op de Nederlandse commerciële zenders.

Er kwamen ook Nederlandse varianten. RTL trok veel kijkers met Echte Gooische meisjes, Echte meisjes in de jungle en dit jaar Fortuinlijke vrouwen. Uit cijfers van Stichting KijkOnderzoek blijkt dat minstens tweederde van de kijkers bestaat uit vrouwen en dat zowel hoog- als laagopgeleiden de series volgen.

Ondanks het ruime aanbod komt RTL 5 maandag met een nieuwe Amerikaanse show. In You’re Cut Off! krijgen negen ultraverwende material girls, die denken dat ze auditie doen voor de realityshow The Good Life, van hun familieleden te horen dat ze voor acht weken worden opgesloten in een huis waar ze een bestaan moeten leiden als ‘gewone Amerikanen’.

In de eerste aflevering van de serie – in Amerika trok deze uitzending vorig jaar slechts 629.000 kijkers – knallen de siliconentieten, de scherpe nagels en de high heels meteen van het scherm. Zo wordt de kijker geïntroduceerd in het leven van modepoppetje Erica, die zichzelf een ‘echte prinses’ noemt, dagelijks een ander kroontje draagt en een helderziend hondje heeft. Ook maken we kennis met Jewish princess Jessica uit New Jersey die met een vet Soprano-accent uitlegt dat ze verslaafd is aan sigaretten en de zonnebank.

Zoals wel vaker bij dit soort reality-formules begint de serie met ‘coach Laura’ die de dames bij aankomst een aantal huisregels uitlegt. Tot hun grote schrik krijgen de prinsesjes te horen dat ze een deel van de inhoud van hun koffers moeten achterlaten op de stoep voor de deur. Alleen het meest noodzakelijke mag mee naar binnen. „Wie het eerst met zijn hervulde tas het huis betreedt, kan ook als eerste een slaapplaats kiezen”, vertelt de coach. Waarna, onder hysterisch gegil, de stoep bedolven raakt onder een berg lippenstiften, jurkjes en slipjes.

Vooral voor Erica blijkt deze eerste opdracht al bijzonder lastig. Pas als de schemering is ingetreden stommelt ze op hoge hakken met haar zwaargevulde plunjezak over de stoep richting de deur.

Binnen is inmiddels de pleuris uitgebroken: de dames zijn erachter gekomen dat ze twee kleine slaapkamers met elkaar moeten delen. „Mijn schoenenkast is groter dan deze hele kamer!” Als daarna ook nog duidelijk wordt dat de material girls zelf zullen moeten koken, is het huis echt te klein. Gia –I don’t even know what colour my kitchen is – krijgt een appelflauwte zodra ze iets hoort over het bakken van een ei. Chrissy heeft een simpele oplossing voor het probleem: „Koken? Dat nooit. Ik denk dat ik ga verhongeren.”

Heerlijk. Of vreselijk? Waarom is het leuk om te kijken naar een stelletje rijke excentriekelingen die er in het gewone leven of in primitieve omstandigheden niks van bakken? The Simple Life was vooral bedoeld als komedie. Tv-producent Peter Chernin wilde met de realityshow een alternatief bieden voor de traditionele sitcom-formule. Maar uiteindelijk draait het, net als bij al die andere spin-offs, niet alleen maar om de lach.

Voor de meeste toeschouwers is het een bevredigende bezigheid om te observeren hoe de rijken als hulpeloze insecten met hun pootjes in de lucht bungelen zodra ze worden geconfronteerd met alledaagse beslommeringen. Ergens, in ieder mens, schuilt immers de angst dat de buurman wellicht beter boert en dus ook werkelijk een zorgeloos leven leidt. Zeker in tijden van economische crisis is het belangrijk om deze sluimerende gevoelens te ontkrachten. En dus is het maar wat fijn als er door de gemiddelde hardwerkende burger vanaf de bank gekeken kan worden naar een stel naïeve wichten die gillend wegrennen van hard bevroren kippen in de keuken.

Maar er is meer. Want waarom vinden vrouwen het fijn om andere vrouwen tegen elkaar te zien bitchen? Het antwoord is terug te voeren naar de schoolbanken. Iedereen kent immers het fenomeen van het populairste meisje van de klas waar de rest omheen zoemt. De strijd om populariteit op de middelbare school is groot, machtsspelletjes worden gespeeld, zielen gekwetst. Het is een omgangswijze die in het volwassen leven vaak ook nog een rol speelt, maar dan minder zichtbaar is.

En juist daarin schuilt de kracht van deze realityshows: al die puberale egotripperij wordt nog eens opnieuw, in volle hevigheid, uitgevochten. Alleen kun je nu naar dat onvolwassen gedrag kijken, onbedreigd en veilig vanaf de bank, zonder zelf voor bitch te worden uitgemaakt.

Bovendien valt er smakelijk om te lachen. Want uiteindelijk is het egoïsme dat deze kindvrouwtjes tentoonspreiden ronduit bespottelijk. Zo zegt Gia in de eerste aflevering van Your Cut Off! over Erica: „Zij wil de bijenkoningin zijn. Maar er is er maar eentje, en dat ben ik.”

Overigens heeft deze serie, in tegenstelling tot een programma als Fortuinlijke vrouwen ook een ‘educatief element’. Bij You’re Cut Off! houdt coach Laura een aantal therapeutische sessies om de verwende nestjes te doen inzien dat het in het leven niet slechts draait om gadgets. Hun opvoeding heeft ze iets anders geleerd. De bedoeling van deze Oprah-achtige praatsessies is dat de dames daadwerkelijk tot zelfinzicht komen en het materialisme van hun schouders zullen schudden.

Maar wij als voyeur weten natuurlijk wel beter: eenmaal terug in hun rijkeluisleven zullen ze rustig doorgaan met hun verwende prinsessengedrag. Die sessies helpen geen snars. Die zijn er slechts voor ons, zodat wij ons nog wat meer kunnen verlekkeren aan zoveel leeghoofdigheid en uiteindelijk, met een tevreden gevoel, de uitknop op de afstandsbediening kunnen indrukken. Weg van al die bitches, terug naar ons eigen simpele leven.