Pensioenfonds biedt meer zekerheid dan zelf sparen

„Ik ben aan het afstuderen en solliciteren en zit straks waarschijnlijk in een pensioenfonds van mijn toekomstige werkgever. Nu ben ik voor sociaal zijn en eerlijk delen. Maar ik heb weinig zin om geld te steken in een bodemloze put met de vage belofte dat je het later terugkrijgt. Ik voel er veel voor om zzp’er te worden en zelf pensioengeld apart te zetten. Of heeft een pensioenfonds toch voordelen?”

Heeft een pensioenfonds zin? Die vraag is net zo vaag als: heeft een opleiding nut? Het hangt ervan af. Een bul van Harvard, Cambridge of MIT opent beslist deuren. Maar een papiertje van hogeschool InHolland kan bijna in de prullenbak.

Ook pensioenopbouw loopt van vrijwel waardeloos tot riant. Daar heeft het pensioenakkoord geen invloed op. Helemaal onderaan de ladder staat het woekerpensioen. Hierbij gaan je premies niet in een fonds, maar in een verzekeringspolis met bizarre kosten en peperdure beleggingsfondsen. Menig MKB-baas heeft er, na een slecht advies, voor getekend en honderdduizenden werknemers zitten ermee in hun maag. Onderzoek dus ten eerste of een werkgever per abuis een woekerpolis biedt. Attendeer zo’n aanstaande baas op de AFM-folder: ‘Voorkom verrassingen, regel het pensioen voor uw werknemers verstandig’. Zoek voor die baas desnoods zelf een beter pensioenproduct met minimale kosten, net zoals je dat als zzp’er zou moeten doen.

Ga je in loondienst, dan kom je meestal verplicht in een pensioenfonds. Bijna altijd is dat een middelloonregeling – de riante eindloonregeling is bijna afgeschaft. Bij middelloon is je pensioen afgeleid van het gemiddelde salaris in je carrière. Er zijn karige en goudgerande regelingen, en alles er tussenin. Als een sollicitatie dus serieus wordt, is het niet gek om in de pensioenvoorwaarden te duiken. (Hoe) wordt je pensioen aan de inflatie aangepast (geïndexeerd)? Wat is de werkgeversbijdrage, het opbouwpercentage, het salarisdeel waarover je geen pensioen opbouwt (de franchise) en – heel belangrijk – de indexatieambitie? Is er iets geregeld voor arbeidsongeschiktheid? Wordt een nabestaandenpensioen opgebouwd? Of is dat alleen verzekerd zolang je in dienst bent? Het staat allemaal in het reglement.

Pensioenfondsen kunnen flink goedkoper en deskundiger beleggen dan een doorsnee individu dat kan. In 2006 berekende De Nederlandsche Bank dat een pensioenfonds met minimaal één miljoen deelnemers jaarlijks 0,15 procent van het belegde vermogen besteedt aan beleggings- en administratiekosten. Bij 10.000 deelnemers waren de kosten 0,39 procent. Daaraan kan geen individueel pensioenproduct tippen. Tel hierbij de kosten van verkeerde beleggingsbeslissingen, waar de particuliere belegger berucht om is. De Canadese onderzoeker Keith Ambachtsheer becijferde ooit dat de doorsnee doe-het-zelf-pensioenbelegger door kosten en dwaze keuzes tot 70 procent van zijn pensioenopbouw kwijtraakt. Kies dus voor een bestaan als zzp’er als je daar zin in hebt, maar denk niet dat het beter is voor je pensioen. Je bent goedkoper en zorgelozer uit bij een groot fonds met een redelijke regeling. Zelfs als je jong, man en/of laag opgeleid bent.