Het Noorden kan defensie niet missen

Pas in augustus maakt minister Hillen bekend hoe de bezuinigingen op Defensie uitpakken. Waar gaan kazernes dicht? De noordelijke provincies houden hun adem in.

havelte protest bijeenkomst posthoorn kazerne foto nrc handelsblad rien zilvold

De motorraces van de TT waren zaterdag in volle gang, maar de burgemeester van Assen, Sicko Heldoorn, had weinig aandacht voor de ronkende wedstrijd. Hij was in het publiek namelijk minister Maxime Verhagen van Economische Zaken (CDA) tegen het lijf gelopen. „Hij was informeel op de TT, met zijn zoon, maar ik heb hem toch even aangesproken over de defensiebezuinigingen.”

Die bezuinigingen van 1 miljard euro hebben de afgelopen maanden vrijwel alle tijd en energie van de burgemeester van de hoofdstad van Drenthe opgeslokt. Met twee kazernes en een luchtmachtbasis, is defensie één van de belangrijkste werkgevers in de drie noordelijke provincies. Ruim 3.700 militairen en burgers in Groningen, Friesland en Drenthe werken voor de krijgsmacht, drie keer zoveel mensen zijn er indirect van afhankelijk. Het opdoeken van eenheden of sluiten van locaties kan er dramatische gevolgen hebben voor de werkgelegenheid. „Dat kunnen wij in deze krimpregio onmogelijk opvangen”, zegt Heldoorn (PvdA).

Daarom is hij, samen met een eclectisch collectief van noordelijke politici, al maanden intensief aan het lobbyen om de locaties open te houden. Elke week is hij wel een keer in Den Haag, de ene keer om de vaste Kamercommissie van Defensie toe te spreken over de „mokerslag” die dreigt te worden toegebracht. Dan weer om landelijke politici met wortels in het noorden te mobiliseren. Of om de top van het ministerie te beïnvloeden. „Ik zit vaak met onze lobbyist in [parlementair perscentrum] Nieuwspoort”.

Deze week werd bekend dat minister Hillen niet, zoals eerder beloofd, deze maand vertelt welke defensielocaties in het kader van de bezuinigingen zullen sneuvelen. Het schrappen van 12.000 van de 70.000 arbeidsplaatsen van de krijgsmacht hangt daar nauw mee samen. De zogeheten ‘vastgoedbrief’ zal pas in augustus naar de Kamer worden gestuurd. Ondanks het parlementaire reces, gaat de noordelijke lobby door. Heldoorn: „We mogen geen moment verslappen.”

De drie provincies hebben zich verenigd om de luchtmachtbasis in Leeuwarden, de Johan Willem Frisokazerne in Assen en de Johannes Postkazerne in Havelte intact te laten. Op die laatste kazerne sneuvelt in ieder geval de eenheid van bijna 300 man die de tanks bemande. „Maar als de huisvestingscarrousel op gang komt, kan daar prima een ander onderdeel van defensie terecht”, zegt Heldoorn optimistisch.

De burgemeester van Assen werkt niet alleen samen met zijn partijgenoten Jacques Tichelaar, de commissaris van de koningin in Drenthe, en Ferd Crone, de burgemeester van Leeuwarden. Ook zijn collega in Havelte, Rikus Jager (CDA), en de Friese commissaris van de koningin John Jorritsma (VVD), maken deel uit van het ‘kernteam’ van de noordelijke lobby. Naast deze mannen, van wie de helft eerder in de Tweede Kamer zat, zijn ook gemeenteraadsleden en Statenleden geworven om binnen hun partij de druk op te voeren. Onderling wordt telkens afgestemd wie wie benadert. Heldoorn: „We zijn vooral druk bezig mensen van coalitiepartijen in stelling te brengen.”

John Jorritsma heeft al sinds het begin van het huidige kabinet gelobbyd voor het behoud van de luchtmachtbasis in Leeuwarden. „Lobbyen is niet iets wat je in je agenda plant tussen drie en vier. Ik heb bij wijze van spreken altijd een kaartje met acht onderwerpen waarop ik lobby voor het noorden in mijn binnenzak. Die breng ik dan in zoveel mogelijk ter sprake. Het is frapper toujours .”

En niet zonder succes. Uit de bezuinigingsbrief van april bleek al dat het vliegveld niet gesloten wordt, al komen er wel minder F-16’s te staan. Het is natuurlijk niet te bewijzen dat zijn pressie doorslaggevend was, maar Jorritsma zweert bij zijn aanpak. Demonstraties voor het behoud van banen, zoals die er eerder waren in Den Haag, Assen en Den Helder, zijn niet zijn modus operandi. „We kunnen wel met z’n allen vol emoties naar Den Haag, maar ik denk dat stille diplomatie belangrijker is dan wapengekletter.”

Zo heeft hij de minister keurig gemaild over de werkgelegenheid in zijn gebied. „Hij schreef terug dat hij ernstig rekening houdt met mijn argumenten, maar dat hij wel te maken heeft met een departementale taakstelling.” De vraag is of de minister de kazernes schrapt die op zijn eigen begroting het meeste opleveren, of ook rekening houdt met de regio’s waarin deze staan. Politici uit Noord-Brabant, waar verruit de meeste defensiemedewerkers wonen, heeft al aangegeven dat er op andere plekken volop werk is voor het personeel van de krijgsmacht.

In het noorden zijn die alternatieven er niet, zegt Heldoorn. „Ons slechtste argument is ook meteen ons beste argument: de belabberde economische situatie in de regio.”