Een filmposter uit Kabul die er niet had moeten zijn

Opeens stonden de commando’s op de foto. Een indringend beeld van de strijd tegen de Talibaan. En het einde van een loopbaan.

Een beetje Rambo, wat Platoon, een vleugje Novecento. De foto van een groep commando’s bij een hotelaanslag in Kabul die woensdag de voorpagina van deze krant sierde, had alles van een filmposter. Non-fictie is soms dramatischer dan fictie. Foto’s van herkenbare elite-eenheden in action zijn zeldzaam.

Daar is alle reden toe. Wraakacties tegen dit soort militairen zijn namelijk niet uitgesloten. Ze behoren tot de Special Air Service (SAS) van Nieuw-Zeeland, die ook in training en uitrusting nauwelijks verschilt van de Britse SAS. Veel media plaatsten de foto zonder meer, maar het gebaar van de man links zegt genoeg: die wilde niet. De discussiesite www.militaryphotos.net, gewijd aan actuele militaire zaken, maakte de gezichten onherkenbaar. Wie regels voor personal security overtreedt, is daar niet welkom. Ook de media in Nieuw-Zeeland toonden hun commando’s met een digitaal schaakbord voor het gezicht.

Maar er is iets geks. Deze mannen, die moeten vechten en sterven in het geheim, liepen, na uren strijd tegen Talibaan die Hotel Intercontinental hadden aangevallen, ineens langs een haag van journalisten. De soldaten hadden kunnen weten dat ze daar stonden – al twee uur lang verhinderde de politie de pers dichterbij het hotel te komen. Bovendien hadden de commando’s best een andere uitgang kunnen vinden in het hotel. Ze hadden zelfs via het nabijgelegen bos kunnen wegkomen, zoals veel bange hotelgasten al hadden gedaan. Maar nee, ze kozen ervoor langs de journalisten te lopen. Roepen dat die camera’s weg moeten, heeft dan weinig zin meer, ook al stopten de meeste Afghaanse fotografen braaf met plaatjes maken.

Een van hen vertelde dat hij niet zo goed door had wie die mannen nou waren. Amerikanen? „Hoe kunnen wij dat nou weten? Ze waren in een openbare ruimte en betrokken bij een high profile-nieuwsverhaal. Dan maak ik de foto.”

Bij AFP, het persbureau dat de foto op de voorkant van NRC Handelsblad verspreidde, is vooral uit snelheid gehandeld. Aanvankelijk sprak het bijschrift slechts van „buitenlandse troepen”. Op dat moment was niet duidelijk dat het om special forces ging en ontbrak een reden hun identiteit te beschermen. Toen er meer bekend werd over de foto, greep AFP niet meer in. Het was simpelweg te laat. De foto was de wereld al rond.

De foto heeft de weg naar undercoveracties of ander spionnenwerk voor deze mannen nu geblokkeerd. Met hun ervaring kunnen ze wel militaire thrillers gaan schrijven, zoals veel meer commando’s hebben gedaan.

Met medewerking van Bette Dam