Voorbodes van een gruweleeuw

Kon. Concertgebouworkest o.l.v. Eliahu Inbal. Mahler, Symfonie nr. 10 (Versie Deryk Cooke). Geh: 30/6 Concertgebouw A’dam. Radio 4: 3/7, 14.15 uur. Ned. 2: 3/8 14 uur. ****

Klassieke muziek heeft klassieke schisma’s. Bach op stalen snaren? Je bent voor of je bent tegen. Uitvoeringen van Mahlers onvoltooide Tiende symfonie? Idem. Het Concertgebouworkest sloot gister met de Tiende onder leiding van pleitbezorger Eliahu Inbal zijn tweejarige Mahler-cyclus zeer indrukwekkend af. Al voltooide Mahler de Tiende maar half (de rest in schets) en hoor je soms fletse orkestrale kleuren of gekke leemtes, dan nog bieden de schetsen zoveel baanbrekende extremiteiten dat de Tiende bij geen Mahler-cyclus mag ontbreken. Puristen, move over.

Mahler componeerde zijn Tiende tijdens een vernederende huwelijkscrisis, maar het fascinerende van zijn zwanenzang zit hem niet in de contrastwerking van pijn en trivialiteiten, maar in de synthese die soms lijkt te worden bereikt. Zoals in Emily Beynons hartverscheurende fluitsolo in de Finale.

Ook bij deze eenmalige uitvoering (er ging een besloten avond voor sponsor ING aan vooraf) realiseerde Inbal een brosse klank in de lichte passages, doorsneden met fel klievende uithalen. Onvergetelijk was de sensatie van het beroemde, aan alle kanten schurende negentoons-cluster; alsof één akkoord je, hopla, van Romantiek naar twintigste eeuw katapulteerde. Mahler lijkt de gruwelen van die eeuw in doffe doodsklappen te voorspellen. Ook daarover is veel gezegd. Maar de echte klappen raakten meer dan duizend woorden.