Rembrandt uit collectie Lugt

Het Institut Néerlandais in Parijs toont tekeningen van Rembrandt en leerlingen uit de collectie van Frits Lugt. Er hangt ook werk van kunstenaars die door Rembrandt zijn geïnspireerd.

De Rembrandt-tentoonstelling met Jezus-figuren geschilderd naar levend model in het Louvre heeft nog maar net de deuren gesloten, of er is in Parijs alweer een prachtige Rembrandt-expositie te bezoeken. Het Institut Néerlandais organiseert in samenwerking met de Fondation Custodia Rembrandt en kunstenaars uit zijn omgeving, een tentoonstelling met een honderdtal tekeningen uit de collectie van Frits Lugt (1884-1970). Tekeningen van Rembrandt, leerlingen van Rembrandt en kunstenaars uit zijn directe omgeving. Voor de gelegenheid blijft het Institut, vlakbij het Franse parlement, de hele zomer geopend.

De expositie kwam er nadat Mària van Berge, de vorige directeur van Fondation Custodia in Parijs, vroeg aan Peter Schatborn, kenner van de tekeningen van Rembrandt, of hij na zijn pensionering als hoofd van het Rijksprentenkabinet van het Rijksmuseum misschien de tekeningen van Rembrandt en zijn volgelingen uit de collectie van Lugt wilde catalogiseren. Lugt was gefascineerd door Rembrandt, schreef als vijftienjarige al een biografie over de kunstenaar en kocht als tiener zijn eerste Rembrandt-etsen. Maar zijn grote passie en specialiteit waren de tekeningen, omdat hij vond dat die de meest directe uiting van de kunstenaar zijn.

De tweede tekening die de jonge Lugt ooit kocht was meteen een topstuk, Interieur met Saskia in bed, waarin Rembrandt zijn echtgenote tekent. Op basis van deze tekening is in het Rembrandthuis in Amsterdam de oorspronkelijke kamer van de kunstenaar gereconstrueerd. Schatborn heeft uit de rijke, ruim 7.000 tekeningen tellende collectie van Lugt 21 tekeningen van Rembrandt geselecteerd. Het zijn studies voor latere werken waarin het genie van Rembrandt volop tot uiting komt. Rembrandt suggereert veel, de meester heeft minder lijnen nodig dan zijn leerlingen en toont er meer mee. Er liggen ook twee van de nog zeven bekende brieven die Rembrandt schreef aan Constantijn Huygens.

Naast het werk van Rembrandt zelf is er ook veel tekenwerk te zien van circa vijftig leerlingen uit Rembrandts atelier, zoals Ferdinand Bol, Govert Flinck, Lambert Doomer en Gerbrand van den Eeckhout. Maar ook is er werk van kunstenaars die door Rembrandt zijn geïnspireerd. Dat geeft een mooi beeld van welke invloed Rembrandt heeft gehad op zijn tijdgenoten en de generaties na hem. „Vroeger vroegen we ons alleen af: is het Rembrandt of niet? De grote verdienste van Peter Schatborn is dat we nu ook weten welk werk van welke kunstenaar is na Rembrandt. Dat krijgen we hier te zien”, zegt een enthousiaste Ger Luijten, opvolger van Schatborn als hoofd Rijksprentenkabinet en sinds ruim een jaar tevens directeur van de Fondation Custodia, die de collectie van Lugt onderhoudt en aanvult.

Een van de pronkstukken in dit deel van de tentoonstelling is Dood van de Maagd, van Samuel van Hoogstraten, volgens Luijten „bijna meer Rembrandt dan Rembrandt”.

Speciaal voor de gelegenheid zijn alle tekeningen in gerestaureerde, oude lijsten geplaatst. Dankzij die lijsten, het gedempte licht en de huiselijke sfeer van het Institut komen ze erg mooi tot hun recht.

‘Rembrandt en kunstenaars uit zijn omgeving’. Tot 2/10 Institut Néerlandais. Inl: institutneerlandais.co