Boek nu, lees later

Boudien de Vries: Een stad vol lezers. Leescultuur in Haarlem 1850- 1920. Vantilt, 512 blz. €35,- (t/m 15/7)

‘De ideale lezer beoordeelt een boek op zijn uiterlijk’, schrijft Alberto Manguel. Een stad vol lezers zou hem plezier doen. Het onderzoek dat universitair docent Sociale Geschiedenis Boudien de Vries deed naar de 19de-eeuwse leescultuur in Haarlem is gebonden uitgegeven, op goed dun papier en met zwart-wit- en kleurenillustraties. De mooiste daarvan zijn de omslagen van de boeken die rond de vorige eeuwwisseling te vinden waren in de leesbibliotheken die het onderwerp vormen van Een stad vol lezers. Er zitten oude bekenden bij, zoals Ivanhoe, Dombey en zoon en De ellendigen, maar ook romans van vergeten schrijvers als Gustave Aimard en Felix Dahn.

Het etaleren van de betrekkelijkheid van de literaire roem is een van de bijproducten van De Vries’ boek, dat verder tot in de kleinste details beschrijft hoeveel Haarlemmers boeken bezaten, waar de elite en de burgerij hun boeken leenden, welke ‘slechte en zedelooze lectuur’ niet door de (religieuze) censuur kwam, wanneer de Nutsbibliotheek opkwam, en hoe de komst van de Stads-Bibliotheek en Leeszaal, met zijn boeken en tijdschriften van alle gezindten, bijdroeg aan de emancipatie van het volk en de kleine burgerij. Nooit opheffen, die openbare bibliotheken, luidt de niet al te verborgen boodschap.