Alice in Nederland

De actualiteit is vaak een spiegel van de literatuur. In de laatste ‘FbdF’ van dit seizoen: Holland ‘through the looking glass.’

‘Vreemderder en vreemderder!’ roept de titelheldin van De avonturen van Alice in Wonderland aan het begin van hoofdstuk 2. Ze heeft net gegeten van een koekje dat haar doet uitschuiven ‘als de grootste telescoop die er ooit geweest is’. En niet lang daarvoor is ze via het hol van een wit konijn (met horloge!) door een lange schacht gevallen en heeft ze gedronken uit een flesje dat haar piepklein maakte.

She ain’t seen nothing yet. Op haar tocht door Wonderland, en later door het land ‘achter de spiegel’, eet ze paddestoelen met vreemde effecten, zit ze aan bij een krankzinnige Tea Party, speelt ze croquet met een flamingo, staat ze terecht in een speelkaartenproces, loopt ze door een tuin met bijdehante bloemen, en gaat ze in de slag met levende schaakstukken. Ze ontmoet een kat die kan glimlachen, een rups met een waterpijp, een Nepschildpad en een declamerende walrus, een olijke tweeling en een wandelend ei. En iedere figuur zet de wereld die zij kent – én de logica – op zijn kop.

Dit is het Wonderland van Lewis Carroll (of zoals de beste Nederlandse Alice-vertaler Nicolaas Matsier het wel noemt: Verbazië). Maar wie de afgelopen week de kranten doornam, moest constateren dat Nederland er nauwelijks voor onderdoet. Een Kamerlid van een partij die volledige integratie van buitenlanders eist, pleit voor registratie van allochtonen tot in de derde generatie. Een museum in geldnood verkoopt het schilderij dat zijn belangrijkste publiekstrekker is. Een schrijversweduwnaar bedreigt een brave biograaf met de dood. De euro wankelt op zijn grondvesten en dus besluit de gemeente Spijkenisse alle fantasiebruggen op de eurobiljetten na te bouwen.

En het wordt vreemderder en vreemderder: Martin Bosma, de intellectueel van de PVV, wil een quotum voor Nederlandstalige muziek op de publieke radio. Het Kamerlid René Leegte (naamgrappen verboden) wil het KNMI verzelfstandigen omdat het aan de leiband van het internationale klimaatpanel loopt. Het paradepaardje van de Hollandse innovatie, de bekendste producent van navigatieapparatuur, heeft voor de tweede maal in drie maanden een winstwaarschuwing afgegeven. Oftewel: ‘Een beetje verliefd’ is de nieuwe ‘Hotel California’, het weer is te links, en TomTom is de weg kwijt.

Lewis Carroll, 113 jaar dood, had het niet gekker kunnen bedenken. Al blijft zijn hoofdpersoon er koel onder: ‘Er waren onlangs zoveel buitenissige dingen gebeurd dat Alice was gaan denken dat maar weinig dingen echt onmogelijk waren.’ Nog even, en er komt een einde aan de rol van Alice in Wonderland als absurdistische inspiratiebron voor schrijvers, filmers en popmuzikanten (van ‘White Rabbit’ van Jefferson Airplane en ‘I Am The Walrus’ van The Beatles tot Jabberwocky van Terry Gilliam en de taalspelletjes van James Joyce en Monty Python). Een studiereisje naar Den Haag of Hilversum is veel vruchtbaarder. Wie zei daar dat Nederland geen goede voedingsbodem meer was voor kunstenaars?