Vergissingsbelasting

In alle seizoenen, bij weer en wind staat er een rij voor het Van Gogh Museum in de Paulus Potterstraat. Sinds de opening is Vincent van Gogh de kunstenaar aan wie de staat het meeste verdient. Er komen nu anderhalf miljoen bezoekers per jaar. Ik heb weleens voorgesteld om van De Aardappeleters een beeldengroep te maken zoals een paar Russische kunstenaars dat van De Nachtwacht hebben gedaan. Tot een paar jaar geleden heeft het Vendel van Frans Banning Cocq op het Rembrandtplein gestaan. De toeristen gingen tussen de soldaten staan en lieten een foto van zich maken. Toen moest het plein op de schop, Rembrandt werd een halve slag gedraaid – leuk – en de beeldengroep verdween. De Aardappeleters in drie dimensies op het Museumplein met toeristen die zich laten fotograferen terwijl ze doen alsof ze een vorkje meeprikken. Dat zou misschien nog meer geld in het laatje brengen.

Daar zal voorlopig niets van komen, want het museum gaat in oktober voor zes maanden dicht. Dit betekent dat het in april 2012 weer open gaat. We zullen zien. Op een persconferentie zei de directeur Axel Rüger dat er een en ander moet gebeuren om de veiligheid van de bezoekers en de kunst te garanderen. Tijdens de verbouwing zullen 75 schilderijen te zien zijn in de Hermitage, het prachtige museum aan de Amstel waarvan Ernst Veen de directeur is. Hoeveel de nieuwe veiligheid zal kosten weten we nog niet.

Het bericht vervult me met huiver. In Amsterdam hebben we een ruime ervaring met museumverbouwingen. Als ik in de Van Baerlestraat loop moet ik denken aan de magistrale worp waarmee wethouder Carolien Gehrels jaren geleden een ruit van de Sandbergvleugel aan scherven gooide om daarmee de grote vernieuwing in te leiden. Het museum is weer open, maar wanneer de nieuwe ingang, bijgenaamd de Badkuip, in gebruik zal worden genomen, weet niemand. Het Rijksmuseum is ook nog in staat van verbouwing. Wordt het geen tijd eens een zwartboek over de Amsterdamse museumverbouwingen te schrijven, met op het omslag een foto van de gooiende wethouder?

Nu moeten enorme bedragen op de kunst worden bezuinigd. Bij een verstandiger beheer van de verbouwingen had dat misschien anders gekund. Amsterdam heeft een zeldzame museumbuurt, vergelijkbaar met die in New York. De buitenlandse kunstliefhebbers kopen niet alleen een kaartje en misschien iets in de museumwinkel. Ze moeten ook een hotelkamer hebben, ze gaan eens lekker eten, meken een rondvaart, gaan naar het Concertgebouw. De kunst is voor Amsterdam een geweldige bron van inkomsten. Het valt niet te becijferen hoeveel de hoofdstedelijke economie aan Rembrandt en Van Gogh te danken heeft. Maar ook aan de modernen die jarenlang in het Stedelijk verborgen zijn gehouden en nu weer mondjesmaat toegankelijk zijn.

Er zit iets diep onrechtvaardigs in het verhalen van zo’n groot deel van de nationale bezuinigingen op de levende kunstenaars terwijl de levende politici en aannemers door vergissingen, overoptimistische berekeningen en ‘tegenvallers’ (wat zijn dat?) een ongelofelijk kapitaal verloren hebben laten gaan. Dat komt nooit terug. En ik weet dat het onzin is, maar eigenlijk, rechtvaardigerwijs, zouden de zich vergissende politici en bouwers moeten worden verplicht de nieuwe tekorten in de kunst te financieren. Uit een vergissingsbelasting.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het Cultureel Supplement van 30 juni staat op pagina 3 dat het Van Gogh Museum vanaf oktober tot april 2012 dichtgaat. Dat moet zijn van oktober 2012 tot april 2013. (NRC)