Straattieners designen rauw en gedurfd

Straatjongeren uit São Paolo, Londen, Accra en Amsterdam nemen plaats achter de ontwerptafel.

Vandaag zijn hun designs te zien op een modeshow.

Er hangt een zwart moodboard met daarop graffiti en een fles Courvoisier We zijn in de ontwerpstudio van modelabel Rambler aan de Amsterdamse Zeedijk. De fles en de graffiti op de collage ademt de sfeer van de jaren negentig old skool gangsta rap. Die sfeer is vertaald in een zwart shirt met daarop ‘Bajesklant’ – hoog op de rug. Een knipoog naar de huidige status van de ontwerper, die in de gevangenis zit. Rambler is wat je noemt raw design.

Het modelabel dat in 2007 door ontwerpster Carmen van der Vecht werd opgericht, mixt mode met welzijnswerk. Straatjongeren uit São Paolo, Londen, Accra en Amsterdam ontwerpen jurkjes en T-shirts.

Ze beginnen met een moodboard, dat onder begeleiding van professionele designers wordt omgezet in een kledingontwerp. In Accra, Londen en São Paolo gebeurt dat tijdens workshops. De studio in Amsterdam is de enige vaste plek.

De jongeren die hier achter de tekentafel zitten, zijn tussen de 18 en 23 jaar en hebben geen stabiele thuissituatie, studie of baan. Roughsleepers, is de Engelse term voor hen. „Het zijn kids die de hele dag rondsjouwen met een weekendtas. Ze kennen het straatbeeld als geen ander”, zegt Tim Dekker. Hij is de zakenpartner van Van der Vecht. De jongeren komen binnen via de nachtopvang of hun eigen netwerk. Iedereen is welkom.

Vandaag is de eerste modeshow op de Zeedijk. De straat is onderdeel van het decor. Van der Vecht kreeg het idee voor Rambler tijdens een fotoproject over straatjongeren in Londen en Accra. Van der Vecht, toen nog autonoom kunstenaar, betrok de zwerftieners bij de styling en compositie van haar werk. Het leek haar dat straatkinderen als geen ander originele concepten kunnen ontwikkelen. „Veel straatjongeren zijn undercover stijlicoon”, zegt Van der Vecht. „Ze zijn de hele dag buiten, kennen het modebeeld op straat als geen ander.” Door de ogen van deze roughsleepers keek ze anders naar de straat. „Hun visie, hun stijl is zo sterk, dat wilde ik vertaald zien in mode.”

Terug in Nederland ontmoette Van der Vecht Tim Dekker bij de Ondernemershuizen, een adviesbureau van de gemeente Amsterdam dat startende ondernemers begeleidt. Dekker maakte een bedrijfsplan en in 2007 zetten ze samen Rambler op. Het duo volgde een interne opleiding tot jeugdwerker bij consultancykantoor B&A, dat zich specialiseert in het oplossen van maatschappelijken problemen. In 2010 won Rambler de prestigieuze kunstprijs Prix de Rome en werd het label genomineerd voor het ei van Columbus, een prijs voor duurzaam ondernemen.

Naast het ontwerpen van kleding is het doel van Rambler om de jongeren weer op het rechte pad te krijgen. „Het is een risicogroep”, zegt Dekker. „Ze zijn ruw uit huis gegaan. Maar ze kunnen weer instromen in de maatschappij, mits goed begeleid.”

En dat proberen ze bij Rambler. De ervaringen die ze hier opdoen, passen ze toe in hun eigen leven, meent Dekker. „De jongeren zijn betrokken bij het hele proces en leren dat alles in stapjes gaat. En zo is het ook in het dagelijks leven: schulden aflossen, inschrijven bij de gemeente of de banden weer aanhalen met familie.”

Hoe houden Van der Vecht en Dekker de jongeren bij de les? „Een combinatie van honoreren en negeren”, zegt Dekker. Hij vertelt over de Braziliaanse jeugdbende Pixadores waarmee Van der Vecht de straten van Sao Paolo afliep, op zoek naar inspiratie. „Zij hangen hoog boven de grond aan een touw om hun naam te kunnen taggen op een gebouw. Erkenning is heel belangrijk voor ze. Dus je moet in het begin niet meteen zeggen dat iets niet goed is. Dan haken ze af.”

De studio is sinds november in gebruik en doet ook dienst als winkel. Het modemerk leunt deels op subsidies en deels op vergoedingen van Stichting Doen. De jongeren blijven eigenaar van het product en krijgen 10 procent van de verkoopprijs. De jonge designers moeten nog wennen aan het succes. „Jack is een jongere die hier al twee jaar rondloopt. Hij gelooft ons nooit”, zegt Dekker. „Ook niet toen we vertelden dat we 200 van zijn T-shirts hadden besteld. Inmiddels heeft hij al precies uitgerekend hoeveel hij van ons krijgt.”

Modeshow Rambler, Zeedijk 54, Amsterdam, 18.30.