Speciale tactiek? Niet meer nodig

Jo-Wilfried Tsonga is in kwartfinale Wimbledon een klasse beter dan Federer.

Steeds meer spelers hebben een antwoord gevonden op het spel van de meester.

Het rijtje met tennissers dat een antwoord heeft op Roger Federer wordt steeds groter. De linkshandige Rafael Nadal was de eerste die met zijn machtige topspinforehand op de backhand van de Zwitser op alle ondergronden de juiste remedie had gevonden. Novak Djokovic en Andy Murray wisten de Zwitser ook respectievelijk negen en acht keer te verslaan, maar nooit op het gras van Wimbledon. Dat deed Jo-Wilfried Tsonga – in navolging van Tomas Berdych vorig jaar – gisteren wel. Het was opvallend dat de 26-jarige Tsonga niet profiteerde van een mindere dag van Federer. De Fransman was eenvoudigweg een klasse beter.

Jaren achtereen stond voor Wimbledon eigenlijk maar één vraag centraal. Hoe versla je de ongenaakbaar geachte Federer? Spelers als Marat Safin, David Nalbandian, Guillermo Cañas en Richard Gasquet wisten hem met hun sterke backhands op hardcourtbanen op de knieën te dwingen. Die zeldzame nederlagen waren uitzonderingen en vonden plaats in een tijdperk waarin Federer heerste. Van 2003 tot 2008 stond een loting tegen de toenmalige nummer één vrijwel gelijk aan uitschakeling.

Tal van tennissers probeerden op geheel eigen wijze Federer tot stoppen te dwingen. Zo waagde de Japanner Takao Suzuki op de Australian Open van 2005 een memorabele poging door op vrijwel ieder punt naar voren te sprinten. Federer was niet onder de indruk en veegde zijn tegenstander van de baan. De Amerikaan Andy Roddick trachtte talloze malen Federer met zijn machtige opslagen te slopen, maar op de grote podia slaagde zijn opzet nooit. Al was Roddick er in de Wimbledonfinale van 2009 met een nederlaag in vijf sets dichtbij. De Fransman Fabrice Santoro wist aan het begin van zijn loopbaan de toen nog jeugdige Federer met zijn dubbelhandige fore- en backhand te verslaan. Maar tijdens de vier keer dat Santoro Federer trof op een grandslamtoernooi, won hij geen enkele set.

Het leek er simpelweg jaren op dat de ultieme tactiek om Federer te verslaan niet bestond. Tennissers die dachten meer winners te kunnen slaan dan de grote meester, kwamen bedrogen uit. Alsof iemand er in het verleden in slaagde hoger te springen dan basketballer Michael Jordan, harder te rijden dan autocoureur Michael Schumacher of met meer gevoel te kunnen slaan dan golfer Tiger Woods. De koele Federer uit de tent lokken door emoties te tonen? Net zo vaak in dezelfde hoek slaan totdat hij uit verveling fouten zou gaan maken? Het hielp allemaal niets. Federer was ongenaakbaar. Hij won zestien grandslamtoernooien en werd al tijdens zijn loopbaan uitgeroepen tot de beste tennisser aller tijden.

Toch creëerde Federer met Nadal uiteindelijk zijn eigen monster. De fysiek sterke Spanjaard veroverde eerst op gravel en hardcourt terrein op Federer. Nadal vervolmaakte zijn spel en kon tot verassing van velen ook op gras uit de voeten. Toch leek Federer op de All England Club tegen zijn Spaanse rivaal de sleutel in handen te hebben. In de finales van 2006 en 2007 bood Nadal meer dan behoorlijk tegenstand, maar nog niet voldoende om de Challenge Cup te winnen. In 2008 volgde de ommekeer. Nadal vernederde Federer eerst in drie sets op Roland Garros (6-1, 6-3 en 6-0) om hem vervolgens in een legendarische vijfsetter (6-4, 6-4, 6-7, 6-7 en 9-7) op Wimbledon te onttronen.

Sindsdien verloor Nadal nooit meer een partij op het Londense grandslamtoernooi. Federer wist zijn favoriete toernooi in 2009 voor de zesde en voorlopig laatste keer te winnen. Nadal was toen afwezig. Op de US Open van twee jaar geleden werd Federer in de finale de voet dwars gezet door het Argentijnse talent Juan Martin Del Potro. Ook hij wist met zijn harde opslagen en knallende groundstrokes Federer te overklassen. Del Potro kreeg echter met zoveel fysieke en mentale problemen te maken dat hij de afgelopen anderhalf jaar geen gevaar vormde.

Federer sloeg op de Australian Open van 2010 nog één keer toe en schreef een zestiende grandslamtitel op zijn naam. Hij snoerde de critici de mond. Maar de afgelopen anderhalf jaar brokkelde de status van Federer langzaam af. Nadal en Djokovic gingen hem voorbij op de wereldranglijst en staan wel in de halve finale van Wimbledon. Net als Tsonga, die geen speciale tactiek nodig had maar simpelweg beter was. In alles. Federer had naar eigen zeggen vrede met de nederlaag omdat hij „zeer goed had gespeeld”. „Er zijn hier 123 verliezers en slechts één winnaar.” De tijd dat de titel op voorhand naar Federer ging, is voorbij. De meester weet het zelf.