Schone politici Napels vechten tegen het vuil

De burgemeester van Napels waarschuwt: als de regering-Berlusconi vandaag geen solidariteit toont met Napels, kan de zoveelste vuilniscrisis in de geplaagde stad zomaar weer opnieuw escaleren.

Duiven scharrelen rond als kleine bulldozers krakend en piepend bergen afval van een weg in de Napolitaanse buitenwijk Pianura scheppen. Verderop bij eenbetonnen appartementenblok kijkt Teresa Mollino met haar buurtgenoten toe. „Wij zijn hier de oorzaak van”, zegt Teresa . Uit protest hebben de buurtbewoners de stinkende rommel vanochtend de straat op geduwd. „Het lag er al twee maanden! We hebben de politie gebeld en gedreigd dat de fik erin gaat, als ze het vandaag niet zouden komen ophalen.”

Een tiental vuilnismannen met mondkapjes op is nu al drie uur bezig met de schoonmaak. Al dagen rennen ze van noodgeval naar noodgeval, want Napels zucht weer eens onder het afval.

In het centrum hoopte het vuilnis zich vorige week op als nooit tevoren. Wegen waren versperd, tientallen keren staken boze burgers het vuilnis in brand, waardoor gevaarlijke dioxinedampen vrijkwamen. Na de opening van drie provisorische opslagplaatsen is het hart van de stad inmiddels vuilnisvrij, maar in de periferie ligt nog 1.400 ton rommel op straat.

Voor eens en altijd zou premier Silvio Berlusconi het Napolitaanse vuilnisprobleem oplossen, zo beloofde hij in 2008. Maar de nieuwe vuilverbrandingsinstallatie bij Acerra ligt stil, de stortplaatsen zijn weer zo goed als vol, en de noordelijke regio’s weigeren nog langer het Napolitaanse vuil op te nemen. Er lopen diverse rechtszaken tegen corrupte ondernemers en maffiose transportbedrijven.

Als de regering-Berlusconi vandaag geen gehoor geeft aan de oproep om landelijke solidariteit met Napels, dan kan de zaak in de geplaagde stad zomaar weer opnieuw escaleren, zo waarschuwt de nieuwe Napolitaanse burgemeester Luigi de Magistris.

Deze ex-rechter werd vier weken geleden onverwacht met een ongekende meerderheid van bijna 70 procent gekozen. De Magistris is de hoop van de Napolitanen. „We hebben vertrouwen in hem, omdat hij jong is, een oud-rechter is en niet valt om te kopen”, zegt vuilnisman Giovanni Montaperto.

Net als Berlusconi zit ook De Magistris vol beloften. Hij kondigde aan de stad in vijf dagen helemaal schoon te vegen – maar dat mislukte. Nu denkt hij het karwei de komende weken te klaren, als de regering meewerkt. Maar het blijft de vraag of Berlusconi, die al eerder een vuilniswonder beloofde, belang heeft bij succes van de linkse De Magistris.

In zijn burgemeesterskamer legt hij uit waarom hem wel zou lukken wat zijn voorgangers in twintig jaar vuilnisnoodtoestand niet voor elkaar kregen in deze stad waar bedrijfsleven, politiek en afvalverwerking zijn geïnfiltreerd door de lokale maffia, de camorra.

„De oplossing is heel simpel. De politiek moet gewoon geen contacten onderhouden met de camorra.” Zonder die contacten is de georganiseerde misdaad vleugellam. „Wij zullen alles doen om de camorra te vernietigen. We zijn bezig met een revolutie. De burgers zijn die gestart door mij te kiezen, een onafhankelijke kandidaat, die het zonder steun van grote partijen toch heeft gered.”

Hij doelt op het feit dat de door de maffia geïnfiltreerde Napolitaanse politieke partijen op links en rechts dit keer door de burgers zijn weggestemd. Napels wordt nu geleid door politici die ‘schoon’ lijken te zijn. Het blijft echter de vraag of de camorrabazen dit zomaar zullen laten gebeuren. Een twintig jaar bloeiend corrupt systeem van politici, ondernemers en maffiafamilies valt niet zomaar te ontmantelen, zo weet ook De Magistris. De maffiose eigenaren van vuilstortplaatsen willen waar het kan nieuwe stortplaatsen openen. De clans die de transportsector domineren hebben belang bij een permanente noodtoestand, zodat ze vuilnis naar andere regio’s mogen vervoeren en goed kunnen verdienen.

De Magistris moet bovendien afrekenen met tegenstand van de rechtse regeringspartijen. Die weigeren tot nu toe in te stemmen met een decreet dat het mogelijk moet maken om in de overgangsfase vuilnis af te voeren naar andere regio’s. Met name de Lega Nord, die in Noord-Italië onder vuur ligt van haar ontevreden kiezers, weigert de Napolitaanse rommel toe te laten in het Noorden.

„Dat is een ideologisch standpunt”, stelt De Magistris. „Ze zijn bang voor de opkomst van Zuid-Italië, proberen ons klein te houden, maar als Berlusconi en Lega-leider Bossi ons niet willen steunen dan lossen we het op met andere regio’s die wel solidair zeggen te zijn. Ik hoef geen aalmoes van Bossi.”

De Magistris zegt overtuigd te zijn dat het hem gaat lukken. Hij heeft 43 miljoen euro vrijgemaakt om de bijna failliete vuilophaaldienst Asia te herfinancieren. Met dat geld wordt het wagenpark, dat voor meer dan de helft door achterstallig onderhoud is uitgeschakeld, opgeknapt. Hierdoor hoeven geen wagens meer te worden gehuurd bij de vele transportondernemingen die door de camorra worden gecontroleerd. Daarnaast wil de gemeente een nieuw netwerk van vuilophaal en -verwerking opzetten.

Teresa Mollino en de vrouwen in Pianura moeten ook nog zien of De Magistris zal slagen. Ze hebben niet gestemd. Zij vragen om werk voor hun zonen die op de bank tv kijken. Hun vraag is wie hun een betere toekomst biedt: De Magistris of de camorra.