Ongeremd kiest het NAi voor de belevingstoer

Het gerenoveerde Nederlands Architectuurinstituut wil het anders doen. De eerste exposities zijn in ieder geval toegankelijker. Oude ongemakken aan het gebouw zijn weggewerkt.

Het Nederlands Architectuurinstituut gaat vanaf morgen, als het na een verbouwing van een jaar weer open gaat, een radicaal andere koers varen. Niet omdat het van de overheid moet, maar omdat directeur Ole Bouman zelf wil dat het NAi zich minder op de vakwereld en meer op het grote publiek richt. Zowel het gebouw als het tentoonstellingsprogramma zijn op de schop gegaan om de architectuur te tonen als „een optimistische discipline die de toekomst omarmt en vormgeeft”.

Het gebouw van architect Jo Coenen uit 1993 was lange tijd the building everyone loved to hate. Bezoekers zagen zand in hun taartje vallen als iemand zich op de verdieping boven het restaurant verplaatste, conservatoren wisten zich geen raad met één veel te grote en een aantal juist veel te kleine tentoonstellingsruimtes, voorbijgangers liepen niet langs een vijver maar langs een groene algensoep in een bak van grijs plastic. Tot overmaat van ramp bleek een jaar geleden dat er problemen met de fundering waren: ineens kwam de vloer in de kelder 9 centimeter omhoog.

Van buiten ziet het gebouw er nu gastvrijer uit dankzij een breed houten dek dat gebruikt zal worden voor voorstellingen en bijeenkomsten en door de gasten van het uitgebreide café en de boekwinkel. Nu de parkeergarage aan de overkant klaar is, is het NAi weer aangesloten op het Museumpark. En er is een ruimte bijgekomen waar kinderen kunnen ontwerpen en bouwen. Dit DoeDek zit in een lange doos van 600 vierkante meter dwars door het gebouw.

In de grote zaal stond gisterochtend modeontwerper Alexander van Slobbe doodgemoedereerd achter de strijkplank, om de kleding in orde te brengen die hij op de tentoonstelling Dwarsdesign laat zien. Hier is te zien hoe vier Nederlandse en vier Chinese bureaus - ieder in hun discipline van mode, vormgeving, architectuur en grafisch design - een antwoord formuleren op wereldwijde problemen als massaconsumptie en vergrijzing. Eén van de Chinezen is de onlangs vrijgelaten Ai Weiwei, die zoals te verwachten was de meest uitgesproken politieke statement doet. Hij heeft 144 brieven van de overheid ingelijst waarin in telkens andere bewoordingen zijn verzoek om informatie wordt afgewezen over de kinderen die in hun scholen werden gedood tijdens de grote aardbeving in Szechuan twee jaar geleden.

De nieuwe vaste opstelling voor de komende vijf jaar, De Stad van Nederland – in het Engels Dutchville – voert door een multimediale omgeving. Zo serieus als de NAi-exposities vroeger waren, zo ongeremd op de belevenistoer gaat het nu, in een ontwerp van ‘ideeënbureau’ Tinker Imagineers dat geen middel schuwt, variërend van schaduwen, fluorescerende tape, kijkkastjes en flitsende projecties. Laat er geen misverstand over bestaan: architectuur is leuk!

De tentoonstellingen voor de vakwereld zijn voortaan alleen bovenin te vinden. Juist hier op Testify! wordt de maatschappelijke agenda van het NAi uitgedragen. Conservator Lukas Feireiss heeft uit de hele wereld 25 voorbeelden van sociaal bewogen projecten bij elkaar gebracht, zoals een skatepark (‘Skateistan’) in Kabul, een bioscoop in de Palestijns stad Jenin en een operahuis in een ongure metrostation in het Rührgebied.

De verbouwing – in samenspraak met Coenen - heeft 4,8 miljoen gekost plus 1,2 miljoen voor de reparatie van de fundering. In de kelder gaat in september een nieuwe afdeling open, de ‘schatkamer’, met bijzonder werk uit de 18 kilometer strekkende archieven van het NAi.

Het Nederlands Architectuurinstituut, Riotterdam. Inl: nai.nl