In pro-Europees Italië groeit de nervositeit

Italië is deze dagen te druk bezig zelf aan de EU-begrotingseisen te voldoen om de stemming in het Griekse parlement intensief te volgen. Politici hebben de goedkeuring van de Griekse begroting nauwelijks becommentarieerd. Kranten stoppen het nieuws weg.

Geen Italiaan haalt het in zijn hoofd om in navolging van Noord-Europeanen met een opgestoken wijsvinger richting de oosterburen te zwaaien. Daarvoor is de Italiaanse staatsschuld van 1.800 miljard euro te hoog en de mediterrane verwantschap te groot. Een vertrek uit de euro wordt door 79,8 procent van de Italianen als onverstandig en schadelijk beschouwd. De munt is stabiel en sterk en beschermt tegen inflatie, vinden de Italianen.

Italië wist tot nu toe buiten schot te blijven, maar de laatste weken groeit de zorg over de financiële stabiliteit van het land. Het verschil tussen de rente die wordt betaald op tienjarige Duitse en Italiaanse staatsobligaties is deze week tot boven de 2 procentpunt gestegen, een record sinds 1996. Het wijst op twijfel bij de markten of de gigantische staatsschuld (120 procent van het bruto binnenlands product) op den duur betaalbaar zal blijven. Ook Italiaanse banken hebben te lijden onder dit afnemend vertrouwen, omdat juist zij veel Italiaanse staatsobligaties hebben gekocht. Hun aandelenkoersen daalden de afgelopen weken fors. En dat leidt tot speculaties over banken die zouden kunnen omvallen, waardoor de Italiaanse overheid financieel moet bijspringen.

In dit verslechterend klimaat verdedigt minister Giulio Tremonti van Financiën vandaag in het kabinet zijn bezuinigingsplan. Hij wil daarmee voldoen aan de Europese eis het begrotingstekort in 2014 terug te brengen tot nul. Tremonti wil 43 tot 47 miljard euro bezuinigen door onder meer de btw te verhogen van 20 naar 21 procent. Ook de pensioengerechtigde leeftijd voor vrouwen moet omhoog van 60 naar 65. De gezondheidszorg wordt duurder en de gemeentelijke belastingen zullen stijgen, terwijl er zal worden gesnoeid in fiscale aftrekmogelijkheden.

De voorstellen leiden tot spanning in de coalitie, omdat regeringspartij Lega Nord net belastingverlagingen heeft geëist. Tremonti – door vriend en vijand gecomplimenteerd voor de rigoureuze wijze waarop hij het begrotingstekort van Italië de laatste jaren binnen de perken hield – waarschuwde zijn opstandige collega-ministers deze week: „We riskeren Griekse toestanden”, als de begroting niet wordt goedgekeurd. Ook president Napolitano heeft de parlementariërs tot verantwoordelijk gedrag opgeroepen.

Kredietbeoordelaars staan klaar de rating van Italië te verlagen, mocht de bezuiniging worden afgezwakt. Standard & Poors deed dit al een maand geleden. Moody’s dreigt er mee. Verdere afwaardering zou de rente op Italiaanse staatsobligaties verder verhogen. Een zeer problematisch scenario voor een land dat nu al 70 tot 80 miljard euro per jaar aan rente over die schuld betaalt.

Bas Mesters