En weer stemmen de Grieken

Er staat veel op het spel, tot ver buiten Griekenland.

Als het vandaag nee wordt, mogen IMF en eurolanden leningen niet overmaken. In dat geval gaat het land failliet.

Wéér houdt Europa zijn hart vast. Gisteren keurde het Griekse parlement in principe extra bezuinigingen en hervormingen goed ter waarde van ruim 28 miljard euro. Maar vandaag is er wéér een stemming, ditmaal over de concrete uitvoering van deze extra maatregelen.

Hierbij gaat het om gedetailleerde vragen, zoals welke staatsbedrijven worden verkocht en wie er precies extra wordt belast. Er staat veel op het spel, tot ver buiten Griekenland. Als het vandaag nee wordt, mogen IMF en eurolanden over twee weken de vijfde portie leningen aan Athene niet overmaken. In dat geval gaat het land meteen failliet. Maar dit kan niet, zeggen veel Europese politici: zoiets ontketent ergere kettingreacties dan het faillissement van Lehman Brothers.

Velen denken dat het, ondanks straatrellen van Grieken die geen perspectief meer zien in de zoveelste nieuwe bezuinigingsronde, ook vandaag ja wordt. De socialistische Pasok van premier Papandreou heeft 155 van de 300 parlementszetels. Gisteren was er maar één afvallige, die prompt uit de partij werd gezet. Sommige oppositieleden waren niet ongevoelig voor het argument van bankgouverneur Provolopoulos dat nee stemmen „een misdaad is – het land kiest dan voor zelfmoord”. Uiteindelijk waren er 155 stemmen voor en 138 tegen. Vandaag kan de verhouding iets anders liggen; bij de implementatie van sommige maatregelen gaat het over specifieke bedrijfstakken of regio’s waar parlementariërs belang bij hebben. De uitslag wordt in de loop van de middag verwacht.

Als het ja wordt, zullen euroministers zondag in Brussel de vijfde portie leningen aan Athene goedkeuren – deel van de 110 miljard die Griekenland vorig jaar kreeg toegezegd, tot voorjaar 2012. Ook moeten euroministers dan grofweg besluiten hoe zij vanaf 2012 Griekenland extra geld gaan lenen, samen met de financiële sector waarmee ze nu onderhandelen. Ze moeten dat snel beslissen, want het IMF wil daar nu al zekerheid over: anders stort het zelfs de beloofde vijfde portie in juli niet. Bij een Grieks ja kan iedereen maar heel even ademhalen – in september moet de zesde portie worden uitgeleend. Dan komen er weer inspecties van IMF, Europese Centrale Bank en Europese Commissie, om te bepalen of Griekenland de nieuwe portie wel verdient. Als het land niet op schema ligt, komen er nog meer bezuinigingen.

Als het vandaag nee wordt, komen er geen leningen in juli en gaat Griekenland failliet. Althans, dat is het officiële verhaal. Eurocommissaris Olli Rehn zei dinsdag: „Er is geen plan B om ‘default’ te ontlopen.” Maar niemand gelooft dat de eurozone het zo ver laat komen. ‘Lehman’ is in Europa een magistraal trauma. Niemand wil wéér omvallende banken die staatskassen leegeten: ze zijn de vorige klap nog lang niet te boven. De prijs van een Grieks faillissement is te hoog. De meeste Griekse schuld zit bij overheden en financiële instellingen buiten Griekenland. Vandaar de angst voor een nieuw ‘Lehman’.

Bij een nee zal het IMF afhaken. Van de 12 miljard aan leningen die Griekenland half juli nodig heeft, valt dan 4 miljard af. „Peanuts”, vindt een hoge Europese functionaris. „Denkt u dat we voor dat bedragje het voortbestaan van de hele Monetaire Unie op het spel zetten?”

De Duitse minister Schäuble hintte dat „wij ons voorbereiden”. Anderen bevestigen dit anoniem, zonder details te geven. Vandaag bespreken financiële topambtenaren uit eurolanden in Brussel methodes om Griekenland jaren drijvend te houden – dat kan, zeggen zij, zonder veel aanslag op staatskassen. Techneuten zeggen dat ze het probleem vrij snel kunnen tackelen met, bijvoorbeeld, euro-obligaties.

Maar techneuten hebben het niet voor het zeggen – het zijn politici die groen licht moeten geven. Dat is hét struikelblok. Kiezers denken dat ze geld aan Griekenland geven, ook al gaat het om leningen met fikse rentes die al worden terugbetaald. Zo struikelt de eurozone van de ene democratische horde naar de andere, in noord en zuid. Op een dag gaat dit mis, vrezen velen. Alles wijst erop dat de technische oplossing dan waarschijnlijk toch wordt uitgevoerd. Is het, vragen sommigen zich nu af, niet beter om die horde dan maar meteen te nemen?