De robots moeten 3D redden

Het gaat slecht met 3D-film: in de VS lijkt de consument al weer klaar met dit dure filmformaat.

Transformers moet het tij doen keren.

Thuis heb ik een 3D-brilletje uit de bioscoop. Soms vraag ik een gast het op te zetten en vraag dan verwachtingsvol: „En, zie je het al?” „Wat?” „Nou, alles is in 3D!”

Inderdaad, erg melig. Toch heeft het een pointe. Al jaren pusht Hollywood het dure 3D als de toekomst van de cinema, maar inmiddels verliest het filmformaat aan populariteit in de Verenigde Staten. Waar een jaar geleden nog 85 procent van de bioscoopgangers graag 3 tot 5 dollar extra betaalde om Avatar in 3D te zien, bekeek onlangs slechts 47 procent van de bezoekers Pirates of the Caribbean, On Stranger Tides in 3D: de rest prefereerde het goedkopere 2D. Dit weekeinde zette de consumentenopstand tegen 3D zich voort bij Cars 2: slechts 37 procent zag die in 3D.

De rest van de wereld, waar 3D iets nieuwer is, compenseert het verlies nu nog. In de EU hebben Amerikaanse 3D-blockbusters het marktaandeel Europese films gedrukt van 28,3 procent in 2008 tot 25,3 procent vorig jaar, toen het Verre Oosten een fenomenale recettegroei van 21 procent kende. Dat maakt de Amerikaanse trend niet minder zorgelijk: wat als 3D een gimmick blijkt waar het publiek snel op uitgekeken raakt?

Hollywood wist twee jaar geleden zeker dat het ditmaal anders zou lopen. Het 3D-aanbod in de jaren vijftig beperkte zich tot actie en horror van het tweede garnituur. Ook ditmaal draait het om actie, animatie en horror, maar wel van topregisseurs als James Cameron, Tim Burton, Martin Scorsese en Steven Spielberg. Indertijd schoot de techniek, met een rood en een groen brillenglas, tekort: 3D bezorgde velen hoofdpijn. Maar dat blijkt niet veranderd: veel kijkers kampen na afloop met misselijkheid, draaierigheid en vermoeide ogen. Zij kunnen al 2D-brillen kopen die 3D in ‘platte film’ omzetten.

Een ander probleem zijn filmstudio’s die op de 3D-rage meeliften door 2D-films met speciale software ‘op te blazen’ tot 3D. Dat schiet tekort naast films opgenomen met twee 3D-camera’s. Resultaat zijn marktbedervers als Clash of the Titans. Ten slotte: om dure projectielampen te sparen, zetten bioscoopondernemers ze vaak minder fel dan 3D-films vereisen. Zo ogen ze grauw en modderig.

Uiteraard geeft Hollywood het niet zomaar op; er is veel geld in 3D gestoken. Deze week wordt de robotvechtfilm Transformers: Dark of the Moon met veel bombarie uitgereden als redder van 3D – de film die de neerwaartse trend keert. Het wordt „de geweldigste 3D-film ooit”, belooft hoofdrolspeler Shia LaBeouf.

De meest lawaaiige is Dark of the Moon zeker: toch is deze tweeënhalf uur nonsens redelijk uit te zitten. De van origine Japanse Transformers zijn reusachtige buitenaardse uitvouwrobots die de aarde redden van ander robotgespuis: Decepticons. De serie, op zijn best een infantiele jongensdroom, bereikte in 2009 een dieptepunt met Revenge of the Fallen: een plotloze, eindeloze robotsloop waarin elk besef van links, rechts, onder en boven snel verdween.

Deel drie, Dark of the Moon, heeft iets meer aandacht voor de menselijke maat. Held Witwicky (Shia LaBeouf) is werkloos, al redde hij al tweemaal de wereld. Iedereen vindt hem een loser en een langbenig ondergoedmodel met pruilmondje dreigt hem te verlaten voor een steenrijke slijmbal. Een echte held voor de aan zelfoverschatting lijdende Millenniumgeneratie dus, die in de VS sinds de kredietcrisis evenmin aan de bak komt, hoe vaak ze de wereld ook hebben gered op Facebook en Playstation. Gelukkig maakt een mal complot van Decepticons en ene Sentinel – een oude robot, want met baard – na anderhalf uur een eind aan dit harkerige drama. Dan verandert de film in een enerverend robotgevecht van kling, klang en boem en gaat Chicago aan puin. Witwicky’s bijdrage beperkt zich dan tot rennen, wegduiken voor rondvliegend metaal en het ondergoedmodel redden.

En de 3D, is die goed? De special effects zijn adembenemend, maar in 2D vermoedelijk ook. Het fundamentele probleem van 3D is namelijk dat het formaat niet zoveel toevoegt: na tien minuten merk je het niet meer. In de echte wereld kijk je ook 3D, zonder een brilletje op te zetten en ‘wauw’ te roepen. 3D is eigenlijk te gewoon om er zoveel extra voor te betalen.

Transformers: Dark of the Moon Regie: Michael Bay. In: 111 bioscopen, 14 2D, 94 3D, 3 Imax 3D. ***