Alleen speculatie biedt banken nog verlossing

Op de afscheidsreceptie van Nout Wellink zag ik gisteren mijn oude bankrelatie Karel Kanzoveelwel (niet zijn echte naam). Hij was, net als de geldwereld in de Grand Ballroom, opgelucht dat de Grieken hadden besloten om in elk geval niet tijdens Wellinks afscheid bankroet te gaan.

Moeten commerciële banken nu een deel van het reddingspakket voor Griekenland financieren door obligaties die worden afgelost te verlengen (het zogeheten doorrollen)? Banken hebben voor zo’n 60 miljard euro obligaties; Europese ministers mikken op een bijdrage van 30 miljard.

Wat zou jij doen, als je directeur was van een Duitse regionale bank, zo’n Landesbank, vraag ik Kanzoveelwel. Overigens: je voorganger is twee jaar geleden afgezet na wat vastgoeddebacles. Je vertrouwde accountant is vorig jaar met pensioen gegaan. Nu zit er een jonge, ambitieuze nieuweling.

Je hebt voor 50 miljoen euro Griekse obligaties in portefeuille. Je kent de huisregels: als de obligaties in de beleggingsportefeuille van de bank zitten, hou je het papier tot het wordt afgelost en hoef je de waardering tussentijds in principe niet te verlagen. Maar als de obligaties voor de financiële handel zijn, moet je de waarde aanpassen aan de marktkoersen. De aankoopkoers was 100 procent, de koers is nu 52 procent. De Grieken moeten de obligaties 1 oktober aflossen, maar de sluitingsdatum voor de vrijwillige schuldsanering is 1 september. Wat doe je?

De eerste variant is dat de 50 miljoen in je beleggingsportefeuille zit. De bank heeft geen verlies genomen. Als je de obligaties doorrolt in nieuwe effecten met iets meer zekerheid, zoals de Fransen nu agenderen, verbetert het risico van bank. Maar er is wel een goeie kans dat je nieuwe accountant zegt dat je gezien de belabberde Griekse staat toch een deel moet afwaarderen. Dan ben je alsnog de klos. Profiteer liever van les 1 uit het Handboek Financiële Crisis: wie als eerste met zijn ogen knippert, betaalt. Dat zijn hier de Fransen en hun banken. Speculeer er maar op dat de Grieken je obligaties per 1 oktober aflossen.

Maar, zegt Kanzoveelwel, het wordt wel iets anders als die 50 miljoen euro uit twee of meer series bestaat. Met aflossing dit jaar, volgend jaar en 2013. Dan is het rationeel om de eerste serie door te rollen om de kans op volledige aflossing van de twee volgende series te vergroten.

Variant twee: de 50 miljoen zit in de handelsportefeuille. Je probeert die spullen al tijden te verkopen, maar niemand wil ze hebben. Bij een koers van 52 procent is je verlies inmiddels 24 miljoen. Hier is doorrollen een valide optie. Je kan je accountant ervan proberen te overtuigen dat de obligaties bij het doorrollen opgewaardeerd moeten worden naar 100. Hole in one, goed voor de winst én dus goed voor je bonus. Dat de koers van de obligaties vervolgens weer daalt, is van later zorg. Maar speculeren op aflossing in oktober is ook hier de beste keus. Je zit al tot over je nek in de speculaties. Speel dan maar quitte of dubbel.

Nu kijkt Kanzoveelwel om zich heen en fluistert: je kunt ook proberen om het verlies op je financiële handel te camoufleren door die obligaties te laten verhuizen naar je beleggingsportefeuille. Maar dat is wel wat laat. En als je accountant het ziet...

Dan recht hij zijn rug. Op plechtige toon: de homo economicus in mij zegt: niet doorrollen, al zijn beide varianten speculatie, het is verlossend. Maar in de praktijk spreken ministers in Brussel af dat zij elk een ruim contingent van hun eigen banken achter zo’n plan zullen krijgen. Je wordt als bank gewoon gebeld. Hoe meer je te verliezen hebt, hoe sneller je ja zegt. En hoe hachelijker het voor de rest wordt om nog nee te zeggen.

MENNO TAMMINGA