Logisch, die angst voor buitenlandse ziekten

Verhagen toonde gisteren op een partijbijeenkomst van het CDA begrip voor de vrees voor buitenlandse invloeden.

Die angsten moet je niet als onfatsoenlijk afdoen, zei hij.

Misschien waren het de „producten uit het buitenland” en „die buitenlandse ziekte” die mogelijk in „ons vlees” terechtkomt.

Misschien was het wel de „baan van mijn zoon” die „ze” misschien wel zouden „inpikken”.

Of misschien was het wel het ongenoegen dat „die nieuwkomers zich niet aan ons aanpassen”.

Hoe dan ook, de vicepremier overkwam gisteren iets ongewoons voor een Nederlands politicus: ‘Verhagen’ was een minuut of tien trending topic, het meest besproken onderwerp ter wereld, op Twitter.

En dat terwijl Verhagen in zijn toespraak van gisteren alleen maar had willen laten zien welke vrágen Nederlanders hebben over de stand van het land. En dat het CDA daarnaar moet luisteren. Tenminste, dat was zijn bedoeling geweest, lieten andere CDA’ers weten in de uren nadat deze krant gistermiddag de tekst van die toespraak online zette.

Maar Maxime Verhagen, bij gebrek aan een officieel aangewezen voorman ook de facto partijleider van het CDA, ging verder dan dat. Hij keurde dit soort onderbuikgevoelens, borreltafelpraat of insinuaties niet af. Integendeel. Hij omarmde ze.

„Kort door de bocht of niet: het zijn terechte zorgen van mensen.”

„Met dat soort standpunten kun je het als politieke partij oneens zijn, het is wel erg gemakzuchtig de zorgen erachter meteen als onredelijk te kwalificeren.”

„We moeten de zorgen niet afdoen als onfatsoenlijk of stellen dat je dat niet mag vinden.”

Die Nederlandse huivering voor het vreemde die Verhagen beschrijft is – „ook door mijn eigen CDA” – lang beschouwd als een „foutieve reactie op de snelle veranderingen in de wereld”. Ten onrechte, zegt Verhagen nu. Zijn partij moet daar juist op inspringen en „het onbehagen moet ook het onbehagen zijn van een volkspartij als het CDA”. Doet de partij dit niet, dan worden anderen „beloond met de ene verkiezingsoverwinning na de andere”.

Verhagen zegt afstand te willen houden tot populisme, maar zegt niet blind te willen zijn „voor de voedingsbodem ervan”.

De achtergrond is dat Verhagens CDA de laatste vier verkiezingen op rij heeft verloren – twee keer halveerde het aantal zetels zelfs. De huidige peilingen zijn nog pijnlijker, maar de partij gaat ervan uit dat het nog jaren duurt voor er weer verkiezingen zijn. Dus heeft het CDA nu even om te zoeken naar een nieuwe koers en Verhagen zet in zijn toespraak uiteen wat volgens hem de kortetermijnoplossing is voor christen-democratische politici die het vertrouwen van kiezers hebben verloren: „CDA-politici moeten als leiders tussen de mensen staan. Net als de kapelaan vroeger: gezaghebbend, maar toch in de buurt.”

Ook moeten zijn partijgenoten inzien dat zij „niet voor zichzelf” werken, maar voor het algemeen belang „en de gewone man”.

Verhagen zegt dat de vragen zoals hij ze opsomt niet populistisch zijn, maar de antwoorden van sommige politici wel. Daarmee lijkt hij te doelen op de PVV. Het wereldbeeld van deze coalitiegenoot is volgens hem „onjuist en kortzichtig”, en het is ook „een illusie te denken dat een hek om Nederland alles oplost en dat we kunnen wegkruipen achter de dijken”.

Waarop Geert Wilders gisteravond ook nog even over de kwestie twitterde. „Verhagen in verwarring: zet zich af tegen de PVV maar wil van CDA ’n soort PVV-light maken”, schreef hij. „Ach, je moet wat als je op 13 zetels staat :-)”

De hele speech lezen? Op nrc.nl