Het bliksemt boven de veiling van Dumas

MuseumgoudA heeft al vijf jaar een schuld van ruim een miljoen euro. De oplossing is het veilen van een topstuk. Directeur De Kleijn: „Wat kan ik anders? Het museum op slot, de kachel uit?”

Het onweer leverde gisteravond een geslaagd decor voor de veiling van het schilderij The Schoolboys (1987) van de Nederlandse kunstenaar Marlene Dumas. Terwijl bij veilinghuis Christie’s in Londen twee anonieme gegadigden voor het doek tegen elkaar opboden, flitste de bliksem over de Amersfoortse achtertuin van Gerard de Kleijn, directeur van MuseumgoudA in Gouda. De Kleijn had het verontrustende, hard geschilderde portret van een groepje schooljongens uit zijn museumcollectie naar de veiling gebracht om drastische bezuinigingen op te vangen. Toen de veilingmeester afhamerde op 950.000 pond (ruim één miljoen euro), sloeg in het centrum van Amersfoort de bliksem in.

Directeur De Kleijn was stil. „De vlag gaat niet uit”, zei hij. „Ik vind het onwezenlijk dat een steenrijke Aziaat of Rus met deze aankoop een klein provinciaal museum in Nederland van de afgrond redt. Tegelijkertijd is het treurig dat je als gemeenschap niet in staat bent om een situatie als die in Gouda op een andere manier op te lossen.”

De Kleijn heeft het de afgelopen weken zwaar te verduren gehad. Het nieuws, begin juni, dat het Goudse museum een van de belangrijkste stukken uit zijn hedendaagse kunstverzameling naar de veiling bracht, leidde tot felle reacties. De Kleijn werd ervan beticht de collectie in de uitverkoop te doen en zo mee te werken aan het afbraakbeleid van het huidige kabinet.

Grootste kritiek gold het feit dat De Kleijn The Schoolboys niet eerst aan collega-instellingen had aangeboden, zoals de Leidraad voor Afstoting van Museale Objecten (LAMO) voorschrijft. De Nederlandse Museumvereniging, die al langer op de hoogte was van de voorgenomen verkoop, gelastte een onderzoek. De Kleijn: „Wij hebben het schilderij inderdaad niet eerst aan andere musea aangeboden. Maar bestaat er een museum in Nederland dat in staat is om zo veel te betalen voor een schilderij als The Schoolboys?”

En dat geld heeft het Goudse museum hard nodig. Toen De Kleijn in oktober vorig jaar aantrad, had het museum al vijf jaar een schuld van 1,2 miljoen euro. „Helaas”, zegt De Kleijn, „niets daarvan was afgelost.” Nu komt er een gemeentelijke bezuiniging bij van structureel vijf ton, op een subsidie van 1,6 miljoen. Het aantal fulltimemedewerkers moet van zeventien naar tien. Het moet afzien van een aankoopbudget. En het nieuwe depot dat in de maak was, wordt afgeblazen.

De Kleijn: „Wat kan ik anders? Nog meer mensen ontslaan? Het museum op slot draaien, de kachel uitdoen en de Dumas fraai aan de muur laten versterven?”

De Nederlandse Museumvereniging was vanochtend niet bereikbaar voor commentaar.