Geef mijn game een 8.5 en je mag op reis

Gamerecensenten en producenten van blockbustergames onderhouden nauwe contacten. In ruil voor twee pagina’s recensie mag een recensent mee op reis naar Shanghai. ‘Mijn ambitie is gamers lekker maken.’

Wat zal pr-medewerker Jim Redner spijt hebben. De Amerikaan was zo geïrriteerd over de negatieve recensies van het pas uitgebrachte schietspel Duke Nukem Forever dat hij namens zijn pr-bureau The Redner Group twitterde: „Too many went too far with their reviews... we r reviewing who gets games next time and who doesn’t based on today’s venom.”

Recensenten die in de ogen van Redner te ongenuanceerd kritisch zijn, krijgen voortaan geen gratis recensie-exemplaar meer toegestuurd. Al snel ontstond een stortvloed aan negatieve reacties van journalisten. Het daaropvolgende antwoord van 2K Games, de uitgever van Duke Nukem Forever: „2K Games does not endorse or condone the comments made by @TheRednerGroup and confirm they no longer represent our products.”

Binnen een dag was Jim Redner niet alleen een belangrijke klant kwijt, maar hij verwijderde zijn oorspronkelijke dreigement en plaatste een excuus. Hij zou op eigen houtje geopereerd hebben.

De reactie van 2K Games is misschien begrijpelijk vanuit pr-oogpunt, maar ook hypocriet. Er wordt constant druk uitgeoefend op gamerecensenten. Vaak subtiel. Denk aan een telefoontje van een pr-medewerker aan de recensent om te vragen waarom er een lager cijfer is gegeven dan aan collega’s. Of denk aan managers die een recensent op een van de industriefeestjes aanspreken op zijn kritische houding. Recensenten dreigen met het beperken van toegang tot belangrijk persmateriaal, zoals ook Redner deed, is zeldzamer. Maar ongewoon is het niet. Al zijn de meeste pr-medewerkers zo slim om het niet via mail of Twitter te doen.

Binnen de gamejournalistiek wordt deze harde vorm van druk ook wel „blackballing” of „blacklisting” genoemd: recensenten die tijdelijk uit de gratie zijn gevallen bij uitgevers en „niets meer opgestuurd krijgen”. Een dag nadat Redner aan de kant is gezet twittert de Britse gamejournalist Tom Bramwell van eurogamer.net: „We are blacklisted by @2KGames and it seems to be standard practice.”

Ook bij andere vormen van entertainmentjournalistiek volgen pr-medewerkers een tweesporenbeleid. Enerzijds wordt er getracht een persoonlijke band op te bouwen met recensenten en worden zij in de watten gelegd op persreisjes in vijfsterrenhotels met gratis drank, premières en soms zelfs zakgeld. Anderzijds wordt een kritische recensent gedwarsboomd. Het feit dat Jim Redner ook maar overweegt om zo openlijk een dreigtweet de wereld in te sturen, geeft in ieder geval aan wat de machtsverhouding is tussen de game-industrie en de gamepers.

De belangrijkste oorzaak: geld. De budgetten van blockbustergames blijven maar toenemen. Bedragen van enkele tientallen miljoenen euro’s zijn geen uitzondering. Gevolg is dat juist voor deze games voortdurende positieve aandacht en hoge cijfers in recensies cruciaal zijn.

Niet voor niets maken game-uitgevers afspraken met gameontwikkelaars over de kwaliteit van nieuwe titels. Haalt een nieuw spel gemiddeld een 8.5 of hoger dan krijgen gameontwikkelaars een bonus. De gedachte is: games die zulke hoge cijfers halen verkopen beter dan zeventjes of lager. Op websites als metacritic.com en gamerankings.com worden van alle grote games de cijfers van verschillende recensenten verzameld en die geven een aardige indicatie van de kwaliteit van een titel. Duke Nukem Forever bijvoorbeeld heeft een gemiddelde van een vijf.

Ook pr- en marketingmedewerkers worden afgerekend op de hoogte van cijfers en soms zelf de inhoud van recensies. En dus is er vanuit de game-industrie de nodige druk om, zoals dat heet, ‘positieve buzz’ te laten genereren door recensenten.

Maar hoe doe je dat? Om berichtgeving bij te sturen delen pr-medewerkers strategisch brokjes informatie uit. Voor zowel recensent als game-uitgever geldt: hoe exclusiever de informatie, hoe beter. Het is doodnormaal om als gameblad te overleggen met een zogenaamde ‘product manager’. In ruil voor een recensie van twee volle pagina’s mag de recensent mee „op trip” naar Stockholm, Shanghai of New York om daar een paar uur een gamestudio te bezoeken. Daarnaast is ruim tijd om uitgebreid te dineren en de stad te zien.

Is de gamejournalistiek dan een corrupt immoreel clubje dat zich hersenloos door pr-medewerkers laat sturen? Zeker niet, maar de gamerecensent is van oudsher bijzonder afhankelijk van de industrie die hij volgt. En terwijl de mogelijkheden om online te publiceren eindeloos zijn, hebben juist de meest gelezen gamebloggers en recensenten een innige, vaak persoonlijke band met ontwikkelaars en pr-medewerkers. Je kan stellen dat recensenten en game-industrie een gedeeld belang hebben: het enthousiasmeren van gamers. Deze houding is te verklaren, omdat de huidige vorm van gamekritiek haar wortels heeft in de fancultuur.

De meerderheid van de gamecritici is autodidact en niet opgeleid als journalist of als wetenschapper. Traditionele journalistieke waarden worden als knellend ervaren en voor verschillende vooraanstaande gamecritici is het idee van ‘gamejournalistiek’ een volkomen achterhaald begrip. In de woorden van Jan-Johan Belderok, werkzaam voor tijdschrift Power Unlimited en tv-programma Gamekings: „Mijn ambitie is niet games reviewen, maar gaming aanprijzen. Gamers lekker maken, zorgen dat er veel gebeurt op gamegebied.”

Daar komt nog bij dat zij die toegetreden zijn tot het selecte groepje mannen dat hun boterham kan verdienen met schrijven over games een wereldbaan hebben. Op kosten van de industrie word je de hele wereld overgevlogen. Je speelt games eerder dan ieder ander en mag uitgebreid met de makers praten.

Deze toegang heeft onvermijdelijk zijn weerslag op een recensie. Het idee dat de game-industrie collectief honderden miljoenen uittrekt om recensenten te fêteren zonder dat dit enig effect zou hebben, is hopeloos naïef.

David Nieborg promoveerde vorige week als gamewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en schrijft voor nrc.next over games.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In de foto-onderschriften bij het artikel Geef mijn game een 8.5 en je mag op reis (29 juni, pagina 36 en 37) wordt gesproken van consoles. Dit moet zijn: controllers. De bijschriften over Playstation en Xbox zijn verwisseld. Nintento moet zijn: Nintendo. In de tekst is sprake van de game Mortal Combat. Dit moet zijn: Mortal Kombat.