Expo toont te weinig Van Herpen

Het nieuwe ambacht, Iris van Herpen en haar inspiratie. T/m 9/10 in Centraal Museum, Utrecht. Di-zo 11-17 uur. Inl: centraalmuseum.nl **

Sinds de hoogtijdagen van Viktor & Rolf heeft geen Nederlandse ontwerper zoveel opwinding veroorzaakt als Iris van Herpen (1984). Haar kleding is gedragen door vrouwen als Lady Gaga en Björk. Afgelopen najaar werd ze benaderd om creative director te worden van het Franse modehuis Paco Rabanne, een baan die ze afsloeg omdat ze zichzelf er nog te jong voor vond. Ze heeft pr-bureaus in Londen, Amsterdam en Parijs, en aanstaande maandag geeft ze een show tijdens de Parijse haute coutureweek, als membre invité van de Chambre Syndicale de la Haute Couture. Een eer die geen Nederlander meer te beurt is gevallen sedert, inderdaad, Viktor & Rolf.

Dan zijn nog er de tentoonstellingen. Tot eind deze week is een installatie met een ontwerp van haar te zien op de Arnhem Mode Biënnale. Ze doet mee aan Basic Instincts, een door de Premsela Stichting georganiseerde groepsexpositie, vanaf morgen in Berlijn. Begin volgend jaar krijgt Van Herpen een overzichtstentoonstelling in het Groninger Museum, dat dertien outfits heeft aangekocht. En vandaag opent in het Centraal Museum in Utrecht, dat vijf sets aanschafte, Het nieuwe ambacht, Iris van Herpen en haar inspiratie. Niet om Groningen de loef af te steken, zegt modeconservator Ninke Bloemberg. „Wij hebben ook bewust voor een andere invalshoek gekozen omdat we het nog te vroeg vinden voor een overzichtstentoonstelling. Ze is pas vier jaar bezig.”

De titel Het nieuwe ambacht verwijst naar Van Herpens werkwijze. Haar stijl wordt vaak omschreven als futuristisch, maar de van leer, kunststof en metaal gemaakte, zeer verfijnde stukken worden bijna altijd met de hand gemaakt; er zit soms weken werk in. Daarnaast maakt ze de laatste tijd veel draagbare kunststof objecten, die 3D geprint worden. Op de tentoonstelling staat een printer die constant kleine voorwerpen aflevert, wat eveneens, zo blijkt, een tijdrovend proces is. Het is de enige keer dat de expositie ingaat op de totstandkoming van de collecties van Van Herpen.

Het nieuwe ambacht opent met filmbeelden van een ballet van Nanine Linning, waarvoor Van Herpen de kostuums maakte, plus een paar van die kostuums. Daarna is er een zaal waarin een jurk van Van Herpen – gemaakt van zijde met metaaldraad en voorzien van een grote, uit vele laagjes opgebouwde decoratie – omringd wordt door 17de- en 18de-eeuwse zilveren serviezen (ook metaal!) en 18de-eeuwse bovendeurstukken en panelen (ornamenten!)

Zo zijn meer voorwerpen uit de eigen collectie van het museum er met de haren bij gesleept. In het midden van de expositie hangt een stuk geborduurd 17de-eeuws behang, zonder dat daar een werk van Van Herpen bij is geplaatst. Waarom hangt het daar dan? Omdat verderop een stuk goudkleurig leren behang hangt. Dat heeft wel een relatie met een ontwerp van Van Herpen: een schoen die gedeeltelijk is gemaakt van goudkleurig leer. Maar dan nog.

Dichter bij Van Herpen komen de hoeden van Stephen Jones, die voor Van Herpens laatste show de hoofddeksels ontwierp, een beeld van Kris Kuksi (inspiratie voor diezelfde show) en het ‘bontvel’ van metalen naalden van Bart Hess (die materialen voor Van Herpen maakt). Maar erg veel over de mode of de positie van Van Herpen zeggen ook deze dingen niet. Wat ook stoort, is dat er in feite zo weinig kleding te zien is. Elf stukken, om precies te zijn, waaronder een speciaal voor het Centraal Museum ontworpen 3D-print.

Het nieuwe ambacht is een magere, ongefocuste, geforceerde en eigenlijk overbodige tentoonstelling. Iris van Herpen verdient beter.

Iris van Herpen over haar show volgende week tijdens de Parijse coutureweek: nrc.nl/mode.