Een live maag-bypass

De chirurg die morgen live een maag verkleint, vindt een bypass-operatie beter werken dan een maagband.

Maar wetenschappelijk bewijs daarvoor is er nog niet.

Een maagverkleiningsoperatie op het witte doek, in de monumentale Amsterdamse bioscoop Tuschinski. Daarmee vraagt chirurg Maurits de Brauw, opererend in het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis, morgenochtend aandacht voor het ‘probleem obesitas’. Er is deskundig commentaar van een chirurg, terwijl schrijfster en presentatrice Hanneke Groenteman als speciale gast aanwezig is. Zij beantwoordt vragen, heeft zo’n maagverkleining achter de rug en steekt in haar publicaties niet onder stoelen of banken dat ze er tevreden over is.

„Een paar honderd mensen komen er wel”, zegt Hans Dorrestein, perswoordvoerder van het Slotervaartziekenhuis dat de voorstelling organiseert. Daar zijn ook mensen bij die al zo’n ingreep achter de rug hebben. „Die willen wel eens zien wat er met ze is uitgespookt in de uren dat ze onder zeil waren. Het zijn mensen die elkaar van internetfora kennen en elkaar nu zien. Het zijn de beste ambassadeurs.”

Het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis is ruim tien jaar geleden geprivatiseerd. „Ja, we denken wel dat er door zo’n openbare vertoning meer mensen naar ons ziekenhuis komen”, zegt Dorrestein.

Dat is niet zo gek, want het spaarzame wetenschappelijke onderzoek naar chirurgische ingrepen om zwaarlijvigheid binnen de perken te houden heeft in ieder geval opgeleverd dat chirurgen en ziekenhuizen die veel operaties doen over het algemeen minder operatieongelukken veroorzaken.

„Misschien is het wel zo dat de raad van bestuur eerder groen licht geeft voor zo’n demonstratie nu we privaat zijn, maar als stichtingziekenhuis hadden we dit toch ook wel gedaan. We doen het nu vooral omdat het hier om een maagverkleiningsoperatie gaat. Andere privéklinieken hebben de laatste jaren veel reclame gemaakt voor maagbandjes. Dat werd een hele hype, maar onze chirurgen zijn eigenlijk tegen maagbandjes.”

In een e-mail aan de krant schrijft chrirug Maurits De Brauw dat een maagverkleiningsoperatie patiënten „niet alleen van overgewicht geneest, maar ook van daarmee samenhangende ziektes”. Hij noemt diabetes type 2, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, slaapapneu en onvruchtbaarheid. En hij keert zich tegen maagbandjes: „Wij vinden dat de maagbandoperatie niet meer moet worden gedaan.”

Dat kan een chirurg vinden, maar met elkaar hebben overgewichtchirurgen in de loop van de jaren maar weinig wetenschappelijk bewijs verzameld om dat hard te kunnen maken.

Vanouds zijn chirurgen niet goed in het opzetten en uitvoeren van kwalitatief goed onderzoek naar nieuwe operatietechnieken. Ze bedenken, proberen en voeren hun vondst dan geleidelijk in. Niemand dwingt hen om bijvoorbeeld een groep patiënten door het lot in twee vergelijkbare groepen te splitsen en dan de ene groep een maagband te geven en de andere groep een maagverkleinende bypass-operatie. Dat is een gerandomiseerd onderzoek waarin groepen patiënten met dezelfde kenmerken worden vergeleken. De resultaten worden veelzeggender als de patiënten na de ingreep jarenlang worden gevolgd. Het best is om te kijken in welke groep de mensen het langst gezond blijven en het langs blijven leven.

Zo’n vergelijking tussen maagbanden en maagverkleinende bypass-chirurgie is er niet, schreef onderzoeker Marcello Tonelli van de University of Alberta in Canada ruim een jaar geleden in het laatst verschenen overzichtsartikel waarin al het onderzoek naar maagverkleinende bypass-chirurgie en maagbandjes is samengevat. Of een maagbandje of een de gangbare maagverkleinende operatie beter is, daarover valt met wetenschappelijke zekerheid weinig te zeggen. De chirurgen van het Slotervaartziekenhuis vinden misschien uit eigen ervaring dat maagbandjes inferieur zijn aan de maagverkleining die zij met het mes maken, maar Tonelli schrijft op grond van onderzoekgegevens: „Maagbandjes verminderden het gewicht minder dan bypass-chirurgie, vergden minder operatietijd, gaven niet zo vaak ernstige operatiecomplicaties als bypass-chirurgie, maar er waren wel vaker heroperaties nodig.”

Ja, wat moet je dan als patiënt? De Brauw mailt dat „slechts 1,8 procent van de potentiële kandidaten wordt geopereerd”. Hebben de 98 procent thuisblijvers gelijk? De grootste vraag is op grond waarvan ze moeten beslissen. Een gratis demonstratie in een mooie oude bioscoop is hopelijk niet genoeg. Jammer genoeg hebben de chirurgen de gelegenheid laten lopen om betere gegevens te verzamelen, en overheid en verzekeraars hebben hen er niet toe gedwongen om vergelijkbare gegevens te verzamelen, voordat ze klanten gingen werven met bioscoopvoorstellingen.

De operatie bijwonen? Voor de voorstelling morgen (aanvang kwart over acht ’s ochtends) zijn nog gratis kaarten verkrijgbaar. Mail naar operatie@slz.nl en de toegangskaart komt per e-mail terug.