Vandaag is Tau Dag - voor wie vindt dat het getal pi fout is

Nergens wordt zo duidelijk en tegelijk geestig uitgelegd wat er mis is met het getal pi als in de video van ‘mathemusician’ Vi Hart.

14 maart – 3/14 in Amerikaanse notatie – is de dag gewijd aan het getal pi, 3,14... Dat is hier drie maanden geleden gememoreerd. 28 juni is Tau Dag, het jaarlijkse feestje voor wiskundigen die vinden dat pi fout is. Niet fout in de rekenkundige betekenis, maar een verkeerde keus. Had nou niet een getal gekozen voor de verhouding tussen omtrek en diameter van een cirkel. De verhouding tussen omtrek en straal, 6,28, werkt bij berekeningen veel handiger. Dan hoef je lang zo vaak niet het getal 2 op te schrijven. Vandaar het pleidooi voor het getal tau, in waarde gelijk aan tweemaal het huidige pi.

Nergens wordt zo duidelijk en tegelijk geestig uitgelegd wat er mis is met pi als in de video van de ‘mathemusician’ Vi Hart. Terwijl in beeld versneld een taart wordt gebakken en gesneden, vertelt zij buiten beeld op onnavolgbare wijze dat één pie gelijk is aan twee pi en hoe onhandig dat in de wiskundige praktijk is.

Vi Hart heeft een bijzonder leuke blog waar ze verrassende video’s publiceert. Meestal blijft ze zelf buiten beeld en zien we alleen haar bezige handen. Neem de Möbius-speeldoos: een muziekmachientje dat muziek afspeelt vanaf een ponsband. Hart neemt een stuk ponsband met muziek erop en maakt het ene uiteinde een slag gedraaid aan het andere vast. Zo ontstaat een Möbiusband, waarvan beide zijden met elkaar in verbinding staan. De ponsband speelt eindeloos door, maar alle even keren in gespiegelde vorm.

Geniaal is het wiskundige verhaal dat Hart heeft gecomponeerd. Dit gaat over een personage genaamd Wind die een kennis probeert te bezoeken, ene mr. Ug. Maar mr. Ug is nooit thuis. Wel laat hij altijd sporen achter. Terwijl Vi Hart vertelt, illustreert ze het verhaal op een doorzichtig stuk plastic. De kijker krijgt geleidelijk aan door wat er aan de hand is, en dan wordt ook duidelijk waar die wonderlijke namen vandaan komen.

Ten slotte moet de dans der binaire vingers worden genoemd. Hart leert de kijker tellen in het tweetallig stelsel door de vijf vingers van één hand de waarden 1, 2, 4, 8 en 16 te geven. Elke stand van de vingers staat zo voor een getal van 1 tot en met 31. Op een dwingende beat gaat ze tellen, wat overgaat in rappen, terwijl haar hand begint te dansen. Haar hand danst de cijfercombinatie 3-1-4, 3-1-4. Waarom eigenlijk niet 6-2-8?

Wie is Vi Hart? Een foto op haar website laat een aantrekkelijke jonge vrouw zien. Wat ze voor de kost doet, vermeldt ze niet, maar wel dat ze dit soort werk graag fulltime zou willen doen. En ze vraagt om donaties. Een e-mail aan haar bleef onbeantwoord.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/bekijks: Spelen met muziek, verhaal en getal