Omroepen weer op ledenjacht

Ondanks licht gemor van de oppositie blijft hervorming van het omroepbestel uit. Ledenaantallen blijven de ruggegraat voor omroepen, bleek bij het Kamerdebat.

Bonussen? Daar hoeft de publieke omroep niet meer op te rekenen. Presentatoren niet en omroepen niet. Het debat in de Tweede Kamer over de mediabrief van minister Van Bijsterveldt (CDA) ging gisteren pas leven toen het woord ‘bonus’ viel. In twee betekenissen.

Martin Bosma (PVV) wil het aantal veelverdieners bij de publieke omroep fors terugdringen. In 2010 verdienden nog dertien omroepmedewerkers meer dan de Balkenende-norm (ruim 180.000 euro per jaar). Dat moeten er maximaal drie worden. „De bonus-cultuur woekert voort in Hilversum”, aldus Bosma.

De omroepen die willen fuseren hoeven evenmin te rekenen op meer geld. Zij eisten vrijdag 60 miljoen euro uit het zogenoemde programmaversterkingsbudget, dat wordt verdeeld door koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Omroepen als KRO en TROS die bereid zijn samen te gaan vanaf 2016, willen daarvoor worden beloond. Van Bijsterveldt wil echter niet meer geven dan 30 miljoen euro uit de NPO-pot. „De fusieomroepen vragen veel te veel”, aldus de minister.

De omroepen moeten hoe dan ook fuseren, herhaalde de minister gisteren. Dat is noodzakelijk om de bezuinigingen van 200 miljoen euro te halen. En doen ze dat niet goedschiks, dan kwaadschiks. Als Hilversum er niet zelf uitkomt, heeft de minister vanaf 2016 slechts vijf plekken in het nieuwe bestel, uitsluitend voor gefuseerde omroepen. De bonus van 30 miljoen vervalt in dat geval. Hoe ze dit voor elkaar wil krijgen werd niet duidelijk. Op de vraag uit de Kamer of de EO dan met Powned moet fuseren kwam geen helder antwoord.

Duidelijk is wel dat het aantal leden van een omroepvereniging allesbepalend wordt in Hilversum. De oppositie noemt het voorstel voor ‘hoe meer leden, hoe meer zendtijd’ een terugkeer naar de verzuiling en een gemiste kans het bestel grondig te hervormen. „Wij hebben gekozen voor ledenverenigingen als fundament van het bestel”, zei de minister kort. Voor een principiële discussie over de maatschappelijke representativiteit van ledenomroepen bleek gisteren geen ruimte.

Zo blijft het CDA de hoeder van het klassieke bestel. De partij wordt echter op de huid gezeten door coalitiepartner VVD. „De ultieme test”, noemde Anouchka van Miltenburg (VVD) dreigend het plan om het ledenaantal van de omroepverenigingen allesbepalend te laten zijn. Lees: Hilversum krijgt nog één kans om te laten zien dat verenigingen met leden een representatief bestel kunnen vormen. In het verleden was de VVD nooit een warm voorstander van ledenomroepen.

Het lidmaatschap van een omroep moet wel veranderen, benadrukte Van Bijsterveldt gisteren in de Kamer. Het moet „betekenisvol” worden, niet uitsluitend een abonnement op een omroepblad. Daarom verhoogt zij de minimale contributie van 5,72 euro naar 15 euro. „Niet meer dan één koffie of één biertje in de maand”, aldus de minister. Jasper van Dijk (SP) noemde de verhoging gisteren „omroepje pesten”. „Er is geen enkele financiële reden voor.”

Van Bijsterveldt leek weinig moeite te hebben met een jongerenlidmaatschap dat de coalitiepartijen voorstelden. Zo’n lidmaatschap (7,50 per jaar voor mensen tot 25 jaar) moet voorkomen dat jongeren massaal hun lidmaatschap van bijvoorbeeld BNN opzeggen. Tot verdriet van Jan Slagter, directeur van Omroep MAX, werd niks gedaan voor oudere kijkers. „Erg slim als je weet dat je electoraat voornamelijk uit ouderen bestaat.”

Het bleef gisteren onduidelijk of die 15 euro inclusief of exclusief een abonnement op een tv-gids is. Van Bijsterveldt wil dat graag loskoppelen. De korting die omroepen nu geven aan leden die langer dan één jaar lid zijn, wil de minister afschaffen.

De meeste verontwaardiging was er gisteren bij de oppositie over de grote bezuinigingen op de Wereldomroep en het Muziekcentrum van de Omroep (MCO). Van Bijsterveldt legde een motie om de Wereldomroep een jaar de tijd te geven voor de reorganisatie naast zich neer.

Aangaande het MCO toonden de Kamerleden vooral belangstelling voor de verzelfstandiging van het Metropole Orkest en de praktische invulling daarvan; zo zou het orkest wel onder de noemer van het MCO moeten blijven functioneren. De voorgenomen opheffing van de Radio Kamer Filharmonie kwam niet ter sprake. De VVD wil dat het hele MCO meer ruimte krijgt voor het genereren van een derde geldstroom. Alleen Jasper van Dijk (SP) verweerde zich fel tegen de plannen voor het MCO en kondigde een – financieel ongedekte – motie aan ter behoud van alle omroepensembles.

Het plan om een derde van de websites van de publieke omroep te schrappen kwam evenmin ter sprake. Na de zomer krijgt de Kamer een herkansing. Dan wordt het definitieve rapport behandeld van de Boston Consulting Group over de kostenbesparingen bij de publieke omroep.