Nieuwe cookiewet is vaag en schiet doel voorbij

De Tweede Kamer stemde voor een cookiewet met strengere privacynorm. De vage regels zorgen echter voor verwarring over de uitvoerbaarheid.

Na jaren praten is de ‘cookiewet’, onderdeel van de nieuwe Telecomwet, erdoor. Dankzij een amendement van PvdA en PVV moeten Nederlandse advertentiebedrijven eerst expliciete toestemming krijgen van de gebruiker voordat ze een tekstbestandje op een pc kunnen plaatsen – de cookie die je surfgedrag volgt. Tevredenheid onder de privacybeschermers. Maar nu stap twee: de praktische uitvoering.

Advertentiebedrijven leveren reclame op maat op basis van eerder bezochte websites, onder meer door gebruik van cookies. Zo krijgt iemand die op een reissite een vliegticket naar Barcelona boekt, bij een andere website automatisch advertenties te zien voor hotels in Barcelona. Dit leidt onder adverteerders tot een levendige handel in gebruikersprofielen. De cookiewet moet de consument meer controle geven over het prijsgeven van zijn surfgedrag.

Maar hoe kun je internetters om toestemming vragen zonder ze telkens lastig te vallen als ze een website openen? En hoe kan iemand zijn toestemming later weer intrekken? De indieners van het amendement laten deze vragen onbesproken: „Het is aan de sector zelf om dit slim te organiseren.” Een aanbod van de advertentiebranche om het plaatsen van cookies te regelen met een volg-me-nietregister werd afgeslagen. Ook de webbrowser kan het volgen van gebruikers regelen, zoals de Europese richtlijnen aangeven. Veelgebruikte browsers als FireFox, Chrome en Internet Explorer krijgen de optie om met een knop te voorkomen dat advertentienetwerken de gebruiker volgen. Mocht die ‘do-no-track’-optie nu nog niet goed werken, dan is dat binnen een paar maanden verholpen , zegt Milica Antic van advocatencollectief SOLV. Antic is specialist in privacy en e-commerce en volgde de cookiewet op de voet. „Dit amendement is onduidelijk, ondoordacht, onnodig, schadelijk en volstrekt onzinnig. Ik vind het jammer dat de Nederlandse wet de deuren voor vernieuwingen dicht gooit.”

De tekst van het amendement vindt zij ook vaag geformuleerd. Het gaat om behavioural targeting (advertenties op basis van surfgedrag), maar dat is omschreven als „gegevens over het gebruik van diensten van de informatiemaatschappij”. Zo’n cryptische weergave creëert rechtsonzekerheid, zegt Antic. Een cookie vereist verder volgens de wet ‘ondubbelzinnige toestemming’ van de gebruiker. Het amendement verwijst daarbij naar de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Antic: „Maar de WBP biedt de mogelijkheid voor meerdere vormen van toestemming. ‘Ondubbelzinnig’ is nodig als het gaat om meer gevoelige gegevens, zoals je medisch verleden of eventuele veroordelingen.” Deze definitieverschillen maken toezicht op de wet extra ingewikkeld.

Volgens Milica Antic wordt het gebruik van behavioural targeting-technieken in Nederland lastiger gemaakt dan in veel andere Europese landen, en is het daarom minder gunstig om je als bedrijf in Nederland te vestigen. „Dat is dus slecht voor de Nederlandse concurrentiepositie.” Volgens Roel van Rijsewijk van Deloitte treft de maatregel vooral grotere internetuitgevers. „Die hebben een algemeen internetpubliek en winnen het meest met het aanbieden van advertenties op maat.” Een advertentie die nauw aansluit bij een gebruiker levert meer geld op, omdat de kans op een uiteindelijke aankoop groter is. De prijs van advertenties voor algemene doelgroepen ligt beduidend lager.

En wat heeft de consument aan de wet? Door cookies te verbieden voorkom je niet de andere methoden van adverteerders om browsers of zelfs gebruikers te herkennen. Het verbod stimuleert gebruik van alternatieve technieken en wekt daarmee een vals gevoel van veiligheid bij de gebruiker.

Als je per se niet gevolgd wilt worden door advertentienetwerken: ga naar de veiligheidsinstellingen van de browser en vink aan dat je geen third party cookies wilt. Ga naar youronlinechoices.eu/nl en schrijf je uit bij advertentienetwerken. Gebruik verschillende pc’s, meerdere browsers en activeer daarin de optie privénavigatie. Knappe jongen die daar nog een advertentie op maat bij weet te leveren.

Marc Hijink