Vertrouwen in de rechtspraak stijgt, dankzij aantreden kabinet Rutte

Is er minder vertrouwen in rechters? Taant het gezag? Gisteren werd er in het zondagochtendprogramma Het Filosofisch Kwintet breed over gefilosofeerd. ”Volgens velen” zou dat tanen. Maar dat valt nogal mee. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat het vertrouwen van de burger in de rechter sinds het derde kwartaal van 2010 juist consequent stijgt.

En vrij trendmatig.  Ondanks het rumoer rondom het proces Wilders dat vorig najaar hervatte. En ondanks de rehabilitatie van Lucia de Berk in dat voorjaar, waarmee een gerechtelijke dwaling werd gecorrigeerd en tegelijk breed uitgemeten. Opeenvolgende kwartaalrapportages van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar ‘burgerperspectieven’ geven dat aan. Dit Continu Onderzoek Burgerspectieven houdt ieder kwartaal een representatieve enquête naar de stemming onder de Nederlandse bevolking. Lees bijvoorbeeld dit COB kwartaalbericht van 2011, in het bijzonder grafiek 1.4 op blz 6. Hoe wordt deze positieve trend verklaard?

Het vertrouwen van de burger in de rechtspraak fluctueert: het stuitert zo’n beetje mee op de nieuwsconjunctuur. Bij gerechtelijke dwalingen en grote kwesties ontstaat er doorgaans een dip – en daarna volgt licht herstel. Het lijkt erop dat het aantreden van het kabinet Rutte vorig najaar het algemene vertrouwen in politiek en bestuur heeft laten stijgen. De rechtspraak profiteert mee. Overigens is het gemiddelde niveau van vertrouwen in de rechtspraak consequent hoger dan in regering of volksvertegenwoordiging. In het vierde kwartaal van het vorig jaar steeg het vertrouwen trouwens ook in de grote ondernemingen en de kranten. Meer vertrouwen in deze instituties is overigens geen indicatie van een algehele stemmingsverbetering. “Over de eigen financiële situatie, de economie en de samenleving is men niet positiever”.

Voor het eerst in jaren heeft de burger in het eerste kwartaal van 2011 meer vertrouwen in de rechtspraak dan in de ‘grote ondernemingen’. Alleen in successievelijk de televisie, de kranten en de vakbonden heeft de burger net iets meer vertrouwen. De rechtspraak krijgt een score van 67, daarna volgt de Tweede Kamer (58), gevolgd door de regering met de laagste score: 53. Het laatste kabinet Balkenende scoorde nog lager: 48. Rutte zorgt dus voor een positievere stemming bij de burger over de overheid. Significant meer burgers vinden dat het nu „de goede kant opgaat” met het bestuur van Nederland, zo blijkt uit dit stemmingsonderzoek.

Het vertrouwen in de rechter herstelt dus mee. Maar de burger blijft overigens ontevreden over de hoogte van de straffen, zo blijkt uit de gesprekken die de onderzoekers in de zogeheten focusgroepen voeren. Justitiële dwalingen versterken de uiterste oordelen, positief en negatief.  De onderzoekers:  “Bij de rechtspraak blijken de fouten die de afgelopen jaren in het nieuws kwamen heel verschillend te worden geïnterpreteerd. Zijn ze voor een aantal lageropgeleiden een argument voor gering vertrouwen, voor een aantal hogeropgeleiden bewijzen ze juist dat het systeem zich kan corrigeren en daarom veel vertrouwen verdient.”

Het SCP concludeert dat het veronderstelde gebrek aan ‘normen en waarden’ het belangrijkste probleem is voor de burger: Nederland als land waar “alles” maar kan en “niks” echt wordt aangepakt. Daarna maakt de burger zich het meest zorgen over het eigen inkomen en de staat van de politiek. Daarna komen onveiligheid en immigratie.

Bekijk hier de uitzending van het Filosofisch Kwintet, waar de rechtsstaat ook de komende zondagen centraal discussie thema is.  

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.