Roerloze Fairouz is verpletterend

Concert Fairouz. Gezien 26/6 in Carré, Amsterdam, slotavond Holland Festival. Inl: hollandfestival.nl *****

Hoe vaak heb je, als bezoeker van een cultureel evenement, het gevoel een historische gebeurtenis bij te wonen? Gisteravond hadden alle bezoekers in een bomvol Carré dat gevoel bij het concert van de 76-jarige, Libanese zangeres Fairouz.

Een jonge Syriër uit Almere heeft een kartonnen spandoek gemaakt, in het Arabisch: ‘Welkom Fairouz!’ Hij is een beetje teleurgesteld dat hij – in zijn rolstoel want hij is gehandicapt – niet vooraan mag zitten. Maar daar is geen plaats. Zijn spandoek wordt door een ouvreuse meegenomen om achter de coulissen aan de zangeres te geven. Niettemin kan de avond, nog voor hij is begonnen, ook voor hem niet meer stuk: met zijn broer, zijn moeder en zijn vader, die Fairouz in 1973 in Damascus heeft zien optreden, weet hij zeker dat het optreden van de levende legende een gebeurtenis voor het leven zal zijn.

Urenlang heeft hij op 2 maart, toen het Holland Festival de kaartverkoop voor het eerste concert van Fairouz in Nederland startte, aan de telefoon gehangen, en hij was een van de gelukkigen. „Ik kan haast niet geloven dat ik hier nu zit.” Volgens het Holland Festival – dat jaren bezig is geweest deze grootste ‘performer’ uit de Arabische wereld naar Nederland te halen – had men vele Carrés kunnen vullen vanavond.

De veiligheidsmaatregelen zijn scherp, met metaaldetectors. Alles waarmee je zou kunnen fotograferen of een geluidsopname maken, moet aan de ingang worden afgegeven. De diva houdt niet van piraterij. Alleen een door haar zelf goedgekeurde fotograaf is actief, en haar kleinzoon Reema Rahbani mag video-opnamen maken, die hij ommegaand op YouTube zet.

Het concert begint met drie kwartier vertraging. Na een ouverture door een ongeveer veertig leden tellend orkest komt Fairouz op, in een grijze jurk, en wordt door het publiek met een staande ovatie begroet. Ze is een oude vrouw inmiddels, deze beauty zonder wier liedjes op de achtergrond het leven in heel het Midden-Oosten eigenlijk ondenkbaar is. Ook haar stem klinkt wat ouder, maar zuiver. Fairouz zingt steeds drie liedjes achter elkaar, en laat dan het podium aan orkest en koor, die wat Fairouz-nummers doen terwijl de diva achter de coulissen uitrust.

Fairouz wordt wel met de in 1975 overleden Egyptische zangeres Oum Kalthoum vergeleken – maar de gelijkenis houdt op met de omvang van de roem. Waar Oum Kalthoum inzette op klassieke Arabische muziek en tekst, is Fairouz meer een popster, wier liedjes relatief kort zijn, en in een muzikaal jargon dat vaak westers aandoet – invloeden van de Weense wals of tango zijn soms onmiskenbaar. De teksten zijn vaak die van een popsong: er wordt heel veel gewacht en gesmacht. Zoals in Kifak inta, het grote succes voor de pauze: een vrouw komt op straat een verloren liefde tegen, van wie ze aannam dat hij geëmigreerd was. Ze realiseert zich dat hij voor haar nog steeds de ware is, al is hij nu met een ander.

Fairouz brengt haar repertoire met een minimum aan effect. Af en toe is er een handgebaar of een schijn van een glimlach. Als ze zingt staat ze roerloos in haar glinsterende jurk van top tot teen, volledig geconcentreerd. Het effect is verpletterend, ook voor wie geen Arabisch kan verstaan. Met het zaallicht wordt het publiek verleid om er een dansfeest van te maken, maar eerbied verhindert het publiek om de stem van Fairouz met dansen en handgeklap te onderbreken. Na ruim twee uur verlaten 1.750 gelukkigen de zaal – concerten van Fairouz zijn zeldzaam, maar wij kunnen zeggen dat we haar ooit hebben gezien.