Ook kaartjes verkopen is een kunst

Premier Rutte betaalt straatmuzikant uit eigen zak. Foto Eric Brinkhorst

Zo lang de Mars der Beschaving was, zo leeg zijn vele theaters, orkestzalen en galeries. Niet iedere kunstliefhebber is daarom tegen de bezuinigingen. Een orkest dat speelt voor anderhalve man en een paardenkop zou het belastinggeld niet waard zijn.

Eén van de critici van de protestmars die vandaag arriveerde op het Binnenhof is cabaretier Jasper van Kuijk. Onder de kop ‘Kunstenaar zijn is geen basisrecht’ betoogt hij vanmiddag in NRC Handelsblad dat kunst zonder publiek alleen waarde heeft voor de kunstenaar en ingewijden.

“Ik zag een meisje op tv dat dans studeert en over de bezuinigingen zei: ‘Ja, maar ik wil gewoon heel graag dansen.’ Dat snap ik. Zelf wil ik heel graag schrijven. Ik wil heel graag piano spelen. De manier om dat te kunnen blijven doen, is door daar goed in te worden en een publiek te vinden. Het is een basisrecht om jezelf uit te drukken, maar niet om daar geld voor te krijgen. Op het moment dat wat jij maakt uit gemeenschapsgeld wordt bekostigd, heb je de verantwoordelijkheid om te bewerkstelligen dat mensen komen kijken naar wat je maakt. Dat je de boer op gaat om je zaal vol te krijgen. Dat je je best doet om iets te maken wat mensen willen zien.” (lees hier het volledige stuk)

De Mars der Beschaving lijkt vooral een Mars der Behoeftigen te zijn, meent Van Kuijk. De verontwaardigde, zelfvoldane houding van kunstenaars staat hem tegen. “Om het uitmaken van minder elitaire kunstliefhebbers voor barbaren, om het gebrek aan zelfreflectie, daarom liep ik niet mee – met pijn in het hart, want ik realiseer me dat ik daarmee ook niet opkom voor hardwerkende theaterdirecteuren, het Scapino Ballet en het Theaterinstituut.”

Kunstenaars de nieuwe allochtonen?
Halbe Zijlstra, staatssecretaris van Cultuur, kreeg beroepshalve de meest denigrerende opmerkingen naar zijn hoofd geslingerd. En niet van de minsten. Ramsey Nasr, Dichter des Vaderlands, noemde Zijlsta vanmiddag een Ork. ‘Een slecht, dom en trolachtig wezen’, leert de definitie. Een fragment uit zijn rede:

“Het is heel gek, maar soms heb ik de indruk dat kunst gewoon niet verkóópt. En dat kunst daarom – ik durf het bijna niet te zeggen – gebruikt wordt als zondebok. Dan hoor je ineens dat wij allemaal parasieten zijn en subsidieslurpers en dat we op onze kont zitten en onze portemonnee openhouden. Een beetje zoals er over allochtonen wordt gepraat.” (lees hier de volledige toespraak)

Nasr neemt het premier Rutte kwalijk dat hij het “sentiment van de burger” bespeelt. En dat iedereen “die geen geld oplevert” slachtoffer wordt van het regeringsbeleid. “Anders valt niet te verklaren dat u kansarmen, probleemjongeren in het speciaal onderwijs, OV-afhankelijken, psychiatrische patiënten, asielzoekers uit oorlogsgebieden, pgb’ers en ernstig zieken de rekening laat betalen.”

Ajax heeft toch ook een jeugdopleiding…
Of bezuinigen geld oplevert is nog maar de vraag, betoogde producent Joop van den Ende eerder in NRC Handelsblad. Ivo van Hove, regisseur van Toneelgroep Amsterdam, sloot zich daar vanmiddag bij aan.

“Een sterke top vereist een sterk basis. De kunst kan net als de wetenschap niet zonder fundamenteel onderzoek. Topinstellingen verworden zonder een zinvolle relatie met onderzoek en ontwikkeling tot een waterhoofd. Dierbaar zijn de kunstopleidingen die zorgen voor de in- en uitstroom van kunstenaars van morgen. Wat is Ajax zonder zijn jeugdopleiding?” (lees hier de volledige rede)

De politiek moet zich bezig houden met de orde in de samenleving, besluit Van Hove. “En de kunst met de chaos.” De staatssecretaris houdt van Metallica, weet de regisseur. “Ik wil hem kort herinneren aan het refrein uit het fenomenale ‘Enter Sandman’: Exit light - Enter night - Take my hand - We’re off to never neverland.

Eerder in deze serie:
Joop van den Ende: ‘Kunst is een rechtse hobby, het levert geld op’