Kamp moet Abvakabo overtuigen

De kemphanen rond het pensioenakkoord weten nog niet hoe nadelig stoppen op je 65ste is voor je inkomen. Het is daarom nog steeds niet duidelijk of het pensioenakkoord behouden blijft.

Het verlossende woord over de toekomst van het pensioenakkoord moet van Abvakabo FNV komen. Vandaag vergadert het bestuur van de op één na grootste bond binnen de FNV over de vrijdag verstuurde berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB). Die gaan over de koopkrachtgevolgen als in 2020 een nieuw pensioen/WAO-stelsel van kracht is. Cijfers die eerdere horrorscenario’s van FNV Bondgenoten (werknemers die op hun 65ste willen stoppen, zouden er een kwart op achteruit gaan) temperden. Maar volgens het CPB zal er wel degelijk sprake zijn van koopkrachtverlies.

De CPB-berekeningen waren koren op de molen van FNV-voorzitter Agnes Jongerius, die eerder deze maand namens de vakcentrale FNV het pensioenakkoord ondertekende met de werkgeversorganisaties en minister Henk Kamp van Sociale Zaken. De twee pijlers onder dat akkoord waren nu juist een toekomstbestendig pensioenstelsel én de garantie dat werknemers met een zwaar beroep zonder dramatisch inkomensverlies op hun 65ste tóch nog konden stoppen met werken. Die garantie zorgde ervoor dat Jongerius in de Federatieraad (waarin de voorzitters van de 19 bij de FNV aangesloten bonden zitting hebben) toestemming kreeg om het pensioenakkoord te ondertekenen.

Alleen voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten was tegen. Hij liet al snel weten dat hij zijn achterban zou adviseren om in een referendum tegen te stemmen. Oppositie die voor Jongerius nog wel te overzien zou zijn als de gelederen binnen de vakcentrale verder gesloten zouden blijven. Maar toen Bondgenoten begin vorige week de dramatische eigen koopkrachtberekeningen presenteerde, keerde ook de Abvakabo zich tegen het akkoord. Niet met een onomwonden ‘nee’, maar met een ‘nee, tenzij’.

Bondgenoten laat zich niet meer overtuigen, ook niet door de CPB-cijfers. „De deal schiet tekort op duidelijkheid, maar ook op eerlijkheid”, schrijft voorzitter Henk van der Kolk op zijn website. De vraag is nu wat de Abvakabo gaat doen. Als ook deze bond in de oppositie schiet, ontstaat er een scenario waarin de twee grootste bonden, Bondgenoten en Abvakabo, gezamenlijk hun tegenstand mobiliseren in het referendum.

De CPB-berekeningen hebben de achterban van Abvakabo niet overtuigd, integendeel. Koortsachtig beraad, afgelopen weekeinde, tussen leden van het bondsbestuur en de bondsraad leidde tot een brief aan de vakcentrale waarin het ‘nee’ extra wordt benadrukt. Want het CPB weerlegde weliswaar de 25 procent koopkrachtverlies, maar mensen die in 2020 op hun 65ste willen stoppen, moeten wel degelijk geld inleveren.

Voor de achterban van Abvakabo moet dat koopkrachtverlies gerepareerd worden. Daarnaast moet er de garantie komen dat werkgevers financieel bijdragen als door turbulentie op de financiële markten pensioenfondsen in de problemen komen. Terwijl het pensioenakkoord juist uitgaat van premiestabilisatie; de werkgeversbijdrage wordt juist niet meer verhoogd, laat staan dat de werkgevers verplicht kunnen worden om bij te storten in de pensioenkassen.

Als Abvakabo aan de eisen vasthoudt, is het meest waarschijnlijke scenario dat de bond helemaal niet mee doet aan dat referendum, of daar met een negatief stemadvies oppositie tegen voert. Jongerius kan zelf niet aan de eisen van Abvakabo tegemoet komen, want het repareren van het inkomensgat is een zaak van minister Kamp, die voor de kosten daarvan ook de rest van het kabinet moet mee krijgen. En voor het openbreken van de afspraken over premiestabilisatie of bijstortingen (risicodeling) is juist weer goedkeuring van de werkgevers nodig.

Dat brengt Jongerius in een moeilijke positie. Ze kan de inschatting maken dat het niet meer lukt om Abvakabo te overtuigen en het akkoord alsnog teniet doen. Of ze kan het laten aankomen op het ledenreferendum en erop gokken dat de vakcentrale en de overige 17 bonden kunnen opboksen tegen de publiciteitscampagnes van Bondgenoten en Abvakabo FNV.

Maar het is de vraag of de vakcentrale publicitair nog wel de leiding kan nemen. Van der Kolk staat bekend als een goed gebekte vakbondsman die behendig naar voren kan schieten. Terwijl Jongerius een moeizaam bereikt en ingewikkeld compromis met werkgevers en Kamp moet verdedigen.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer met Kamp over het pensioenakkoord. Dan zal blijken of de minister mensen die eerder willen stoppen met werken voldoende tegemoet is gekomen. Als dat niet lukt, zal vervolgens blijken of Abvakabo haar ‘nee tenzij’ omzet in een definitief ‘nee’ en daarmee wellicht de stekker uit het pensioenakkoord trekt.