Is er dan meer criminaliteit?

De criminaliteit daalt al tien jaar. Vermogensmisdrijven daalden met 40 procent, moord en doodslag met 20 procent. De daling van het totale aantal misdrijven tussen 2005-2009 was 7 procent. Ook het aantal strafzaken dat het Openbaar Ministerie (OM) ontving daalde tussen 2006 en 2010 met ruim eenvijfde, zo blijkt uit het jaarverslag van het OM. Zo’n 56.000 zaken zijn in vier jaar verdampt. Vorig jaar kreeg de strafrechter zo’n 200.300 zaken voorgelegd. Bij de kantonstrafrechter daalde de instroom nog harder, met 72.000 zaken.

Kan het sein ‘Nederland Veilig’ nu worden gegeven? Nee. De daling van het aantal strafzaken zou ook kunnen duiden op een minder efficiënte politiemacht, op een lagere pakkans dus. Het OM stelt in het jaarverslag ‘verminderde opsporingscapaciteit’ vast. Nog een kanttekening: het bestuursrecht neemt steeds vaker de plaats in van het strafrecht. Denk aan de opmars van de burgemeester met zijn gebiedsverboden en huisuitzettingen. De belastinginspecteur met zijn parkeerheffingen. En aan al die ‘bijzondere opsporingsambtenaren’ en Autoriteiten die steeds vaker boetes mogen opleggen. Ook de officier van justitie zit vaker op de stoel van de rechter: bij steeds meer delicten is de officier al bevoegd om strafzaken rechtstreeks met de burger af te doen. Vanaf volgend jaar mag de officier zelf ook taakstraffen opleggen.

Het is niet aannemelijk dat over twintig jaar het crimineel gedrag is uitgestorven. Over gemiddeld een op de drie delicten raakt de politie geïnformeerd. En van een op de vier delicten wordt ook echt aangifte gedaan. Daarvan wordt maar een kwart opgehelderd. Dat wordt het handhavingstekort genoemd. In open democratieën is dit tekort altijd vrij groot.