Extra eisen aan grootste banken

Om een financiële crisis te doorstaan moeten de zogenoemde systeembanken een extra buffer aanhouden. Ook voor ING en Rabobank gelden extra eisen.

De grootste banken in de wereld moeten een extra buffer van 1 tot 2,5 procentpunt aanhouden om een nieuwe financiële crisis te doorstaan.

Over deze extra kapitaaleis hebben toezichthouders in het Basel-comité afgelopen weekend een akkoord bereikt. De eisen gelden voor banken die zo belangrijk zijn voor het financiële systeem dat ze niet mogen omvallen. Het Basel-comité zei niet voor welke banken de nieuwe eisen gaan gelden, maar volgens financieel analisten gaat het om zo’n dertig banken. HSBC, BNP Paribas en Deutsche Bank zouden de hoogste kapitaaleisen krijgen.

In een recent rapport schrijft de zakenbank Morgan Stanley dat ING waarschijnlijk een extra kapitaaleis van 1,5 procentpunt krijgt opgelegd. Bij de Rabobank zou het gaan om 1 procentpunt. De betrokken banken willen nog niet inhoudelijk reageren, noch op het akkoord van het Basel-comité, noch op het rapport van Morgan Stanley. „Tijdens de volgende G20-top, die in november in het Franse Cannes plaatsvindt, wordt een definitief besluit genomen”, zegt de woordvoerder van de ING Groep. „We gaan het akkoord van het Basel-comité analyseren.”

Het akkoord wordt gezien als een overwinning voor de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Met name deze twee landen hebben zich sterk gemaakt voor hogere kapitaaleisen voor de systeembanken. Volgens het akkoord moeten ze 1 tot 2,5 procentpunt meer kapitaal gaan aanhouden dan ‘gewone’ banken. In de afgelopen maanden hebben met name de Europese grote banken gewaarschuwd dat de hogere kapitaaleisen de economische groei in gevaar kunnen brengen. Ook zou het kunnen resulteren in een vervalsing van de concurrentievoorwaarden. De extra buffers gaan gepaard met extra kosten en dat brengt deze banken in een concurrentienadeel.

De systeembanken moeten aan de eisen voldoen met gewoon aandelenkapitaal en niet door converteerbare obligaties uit te geven. Mocht een bank in de toekomst nóg belangrijker worden, dan behoort – volgens het akkoord – een extra kapitaaleis van 3,5 procentpunt tot de mogelijkheden.

Het akkoord is de laatste daad van Nout Wellink als voorzitter van het Basel-comité. Wellink vertrekt per 1 juli als president van De Nederlandsche Bank en daarmee komt ook een einde aan zijn werk bij het Basel-comité. Wellink wordt opgevolgd door de Zweed Stefan Ingves. In het Basel-comité zijn 28 bankentoezichthouders verenigd.

Sinds het uitbreken van de kredietcrisis in de zomer van 2007 is het Basel-comité naarstig op zoek naar manieren om de financiële sector weerbaarder te maken tegen grote schokken. Het oude toezichtssysteem, Basel I uit 1998, stelde minimum kapitaaleisen aan banken. Basel II, uit 2007, was fijnmaziger (banken mochten bij het aanhouden van hun kapitaalbuffers meewegen hoeveel risico bepaalde beleggingen met zich meebrachten), maar werd ingevoerd op het moment dat de crisis uitbrak en bleek direct achterhaald.

In december 2009 publiceerde het Basel-comité nieuwe voorstellen om het toezicht verder aan te scherpen: Basel III. Op 12 september van vorig jaar werden de bankentoezichthouders wereldwijd het eens over het pakket aan maatregelen. Banken zullen de komende jaren, formeel vanaf 2013, fors moeten sparen. Op basis van de oude regels hoefden zij maar 2 procent kapitaal aan te houden tegenover hun uitstaande beleggingen. Dat wordt verhoogd tot 7 procent. Ook de kwaliteit van het kapitaal gaat omhoog: bezittingen die vroeger wel meetelden in de ratio’s vallen daar nu buiten.

Dat betekent dat banken hun winsten van de komende jaren niet zullen uitkeren, maar aan hun kapitaalbuffers zullen toevoegen. Ook zullen veel banken via aandelenemissies extra geld moeten aantrekken om aan de nieuwe eisen te voldoen. Schattingen lopen uiteen, maar verwacht wordt dat het internationale bankwezen de komende tijd vele honderden miljarden euro’s aan extra kapitaal zal aantrekken.

De nieuwe kapitaaleisen hebben een negatief effect op de kredietverlening en op de economische groei, maar volgens het Basel-comité zal dat effect „kortstondig en beperkt zijn”.