Verhit politiek debat over twee bijzaken en een misverstand

Maandag ontvouwt minister Donner in Den Haag initiatieven om ‘betrokken burgerschap’ te stimuleren. Er wordt een hele studiedag aan gewijd. Maar zo moeilijk is dat niet. Als mensen het gevoel hebben dat democratische politiek hun problemen oplost voelen zij zich al snel betrokken. Gold dat voor onverdoofd ritueel slachten? Wacht Nederland al jaren ademloos  op

Maandag ontvouwt minister Donner in Den Haag initiatieven om ‘betrokken burgerschap’ te stimuleren. Er wordt een hele studiedag aan gewijd. Maar zo moeilijk is dat niet. Als mensen het gevoel hebben dat democratische politiek hun problemen oplost voelen zij zich al snel betrokken.

Gold dat voor onverdoofd ritueel slachten? Wacht Nederland al jaren ademloos  op het natmaken of drooghouden van de Hedwigepolder in Zeeuws Vlaanderen? Hebben mensen die zwaar ziek zijn of hun huisgenoten en verzorgers wat aan het vrijwel afschaffen van het persoonsgebonden budget (pgb)?

Het was een week van verhitte debatten over deze kwesties, een parcours dat loepzuiver aan de hoofdzaken voorbijging. Het korten van 900 miljoen op de pgb’s is voor mensen met één of meer nare aandoeningen natuurlijk een persoonlijke hoofdzaak. De staatssecretaris van volksgezondheid, Veldhuijzen van Zanten, leek zich daarvan terdege bewust. Als verpleeghuisarts weet zij waar zij het over heeft. Als staatssecretaris ook? Een politicus die weken over ‘misverstanden’ klaagt heeft misschien geen goed plan.

Op advies van haar coalitiechefs  pakt Veldhuijzen een snel groeiende post op haar begroting aan. Maar ook in een langdurig debat met de Kamer kon zij donderdag niet aannemelijk maken dat zij zó veel kan bezuinigen en toch niemand noodzakelijke zorg gaat onthouden. Zij snoeit één procent misbruik en een portie misschien-niet-strikt-noodzakelijk gebruik. De overige patiënten verwijst zij naar instellingszorg, die meestal duurder uitpakt.

Het risico bestaat dat zij zich vastbijt in een aanpak die uiteindelijk veel minder bespaart dan geadverteerd, die voorbij gaat aan een fundamenteler debat over gestaag stijgende zorgkosten en die bijna een einde maakt aan een benadering van langdurige zorg die dicht staat bij de (niet zo talrijke) herkenbare principes van VVD en CDA: zelfredzaamheid en verantwoordelijkheid in eigen kring. PVV-coryfee Fleur Agema zat met één voet in haar mond toen zij moest uitleggen waarom zij vóór deze ingreep is.

Mevrouw Veldhuijzen had de moed een Plein vol Boze Betrokkenen toe te spreken. Zij deed dat op een persoonlijke manier, ondanks loeiend protest. Maar zij kan niet menen dat al die mensen, die dankzij een pgb met hun naasten een manier hebben gevonden om zelfstandig door te leven, beter af zijn als hun zorg door één van de vier zorgverzekeringsmolochen wordt geregisseerd. Zij pochte over ‘de grootste stelselwijziging sinds vijftig jaar’. Weet u nog hoe het met de vorige afliep?

En dan die andere Grote Kwesties. Nadat zijn komkommerdiplomatie in Moskou voerde de triomftocht van staatssecretaris Bleker naar Zeeland. Waar de ex-Zeeuw Balkenende met spijt moest vaststellen dat de Hedwigepolder onder water moet als compensatie voor het uitdiepen van de Westerschelde, kwam Bleker met een oplossing die van een zeemijl afstand al doorzichtig leek: een half zo grote polder bij Vlissingen, die al voor een ander project als compensatie dient, plus hier en daar wat scharrelschorren.

Te veel commissies om op te noemen hebben vastgesteld dat ’t niet kan, dat  Nederland vastzit aan Europese - en verdragsverplichtingen jegens België. Vlaanderen en de EU zijn dan ook niet geamuseerd door dit staaltje Blekerlogica. Opnieuw vragen de Europese buren: waar zijn die Hollanders mee bezig? De vrijspraak van Geert Wilders lijkt aan die twijfel bij te dragen.

De bij herhaling gedemonstreerde Haagse onverschilligheid voor Europese afspraken voelt stoer in eigen land, maar dient geen reële Nederlandse belangen. Wat dat betreft verstandig als de Haringvlietsluizen na Europablind tijdrekken toch op een kier worden gezet om steur, zalm en zeepaardje binnen te laten.

En dan het acute Nederlandse debat over onverdoofd ritueel slachten. Marianne Thieme was na afloop van het debat  trots dat het door haar Partij voor de Dieren voorgestelde verbod 80 procent van de Kamer achter zich kreeg. Maar D66, Groen Links, PvdA en VVD hadden wel een discussieruimte aan het slachthuis geplakt: rituele slagers die bewijzen dat het dier niet lijdt tijdens hun onverdoofde slacht mogen ermee doorgaan.

Het politieke dier dat staatssecretaris Bleker is, zag  kans zijn ruimte om overal langs te hollen nog wat uit te breiden door een ‘discretionaire bevoegdheid’ voor de regering te ontdekken. Om te beoordelen of er grond is voor een uitzondering. Zo hoopt Den Haag voorlopig allerlei delen van de achterban tevreden te stellen. Later is er tijd voor een nieuwe woordenstrijd.

Zelfs over de seconden rond de dood van slachtdieren was geen duidelijke beslissing mogelijk. Voor Thieme is iedere stap in de goede richting winst. Maar de partijen die, begaan met het dierenwelzijn, haar initiatief steunden liepen met een boog om het leven dat miljoenen varkens en kippen ieder jaar lijden (met een lange ij) in de vlees- en eierfabrieken.

Democratische politiek die zich bezighoudt met bijzaken en misverstanden moet er niet op rekenen het vertrouwen duurzaam te herwinnen. Vroeger was lang niet alles beter. Maar debatten met een zweem van principes die grotendeels voorbijgaan aan echte vraagstukken, helpen niet de toekomst te temmen. Als het allemaal zo ernstig is als het kabinet zegt, dan kom je er niet met politiek voor de Bühne. Alsof de Bühne dat niet doorheeft.