Amerongen heropend met Greenaway

Net voor de grote bezuinigingen is de restauraratie van Huys Amerongen voltooid. Het kasteel moet uitgroeien tot een trekpleister met allure.

Een meisje met een blonde vlecht baadt in een houten tobbe. Eromheen zitten meisjes in witte pyjama’s. Onder het flakkerend lichtje van een olielampje buigt dienstmeisje Sara Boon zich over het kind om haar een wasbeurt te geven.

De scene speelt zich af in Huys Amerongen op een midzomerdag in het jaar 1680 en is een onderdeel van de multimediale videoprojectie A day in the life of the Castle van filmmakers Peter Greenaway en Saskia Boddeke. Na een restauratie van tien jaar werd Kasteel Amerongen deze week officieel heropend. Bezoekers kunnen vanaf 1 juli weer ronddwalen door de vertrekken, het trappenhuis, de bijgebouwen en de tuinen en genieten van het uitzicht over de rivier.

Twee jaar lang zal de theatrale presentatie A day in the life... op de muren van het kasteel de geschiedenis tot leven wekken. „Kasteel Amerongen moet een nieuw cultureel middelpunt van Nederland worden”, hoopt Jaap Hülsmann, sinds vierenhalf jaar directeur van de Stichting Kasteel Amerongen. Hülsmann vertelt dat ervoor is gekozen om de bewonersgeschiedenis opeenvolgend te presenteren. Na de 17de eeuw worden over twee jaar enkele vertrekken ingericht in 18de-eeuwse stijl, daarna zijn de 19de en 20ste eeuw aan de beurt. Ook de portrettengalerij is in ere hersteld; in kostbare kleding gestoken Van Reedes en voorouders kijken neer op de bezoekers. En de belangrijke muziekinstrumenten van het kasteel, onder meer de Kirckman klavecimbel (1766) en de Erard vleugel (1870) zullen weer prominente plaatsen krijgen in de Grote Zaal.

„We wilden terughoudend restaureren”, vertelt Hülsmann. „Er zijn zoveel mogelijk traditionele technieken en materialen gebruikt.” Een uitzondering vormt de vloerverwarming die onder enkele vloeren is aangebracht, als onderdeel van een betere klimaatbeheersing. De kennis die tijdens de restauratie is opgedaan, blijft behouden dankzij het restauratie-expertisecentrum dat een plaats krijgt in een van de bijgebouwen. Daar kunnen professionals, studenten en particulieren terecht met vragen over historische bouwmaterialen en -technieken.

Op de videoprojecties van Greenaway en Boddeke zien we ook de eigenaren van het kasteel, Godard Adriaan van Reede (Gijs Scholten van Aschat) en diens vrouw Margaretha Turnor (Anneke Blok). Ze bespreken de herbouw van Huys Amerongen, nadat het in 1673 door de Franse troepen in brand was gestoken en verwoest. Van Reede was een vooraanstaand diplomaat in de Republiek der Nederlanden. Toen de Franse troepen naderden was Margaretha al met meubilair en andere kostbaarheden van Amerongen naar Amsterdam gereisd. Godard Adriaan verbleef op het moment van de brand in Berlijn bij de keurvorst van Brandenburg.

Hülsmann maakt zich geen zorgen over voldoende publiek voor het afgelegen Amerongen. Als voormalig zakelijk directeur van het Nederlands Dans Theater heeft hij ruime ervaring met programmeren. „We willen meer zijn dan zomaar een kasteelmuseum.” Voor de culturele programmering neemt Hülsmann graag een voorbeeld Glyndebourne – gerenommeerd operafestival in het Britse Sussex, waar bezoekers tussen de voorstellingen picknicken op kleden naast Bentleys en Rolls Royces.

Vaste componenten van de programmering op Kasteel Amerongen, gelegen aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug en aan de Rijn, zijn Jazz at the Castle, Tango@theCastle en het Festival Oude Muziek. Onder de titel Blind Date zal in juli de winnaar van het Franz Liszt Concours, de Japanner Masataka Goto (26) een concert geven in de tuinen van het Kasteel. En ook al was Kasteel Amerongen formeel gesloten, de concerten hebben het vorige seizoen al duizenden bezoekers getrokken. Ook bezochten tienduizend mensen het evenement Wegens restauratie geopend waarbij men de voortgang van de werkzaamheden van dichtbij kon bekijken.

Ook bij de viering van de Vrede van Utrecht in 2013 zal Kasteel Amerongen een centrale rol spelen. Familielid Frederik Adriaan van Reede van Renswoude zat in 1713 aan de onderhandelingstafel toen in Utrecht werd onderhandeld over het einde van de Spaanse successieoorlog.

Het lijkt erop dat de restauratiewerkzaamheden net op tijd – voor de grootscheepse bezuinigingen die er nu aankomen – zijn afgerond. Amerongen kreeg vorig jaar nog 1,5 miljoen euro van de provincie Utrecht en kreeg onlangs ook een meerjarige subsidie van het Fonds voor de Podiumkunsten, wat Hülsmann beschouwt als bevestiging van de artistieke visie en de moderne culturele ondernemingsgerichte aanpak.