'Selectief winkelen minister is onaanvaardbaar'

De zes publieke omroepen met fusieplannen schorten hun gesprekken op, uit onvrede over de mediabrief van het kabinet. Ze voelen zich slecht vertegenwoordigd door NPO-baas Hagoort.

Drie huwelijken waren gepland op het Hilversumse Mediapark. Tussen VARA en BNN, NCRV en KRO, AVRO en TROS. De mediabrief die minister Van Bijsterveldt (Media, CDA) vrijdag naar de Tweede Kamer stuurde, heeft alles overhoop gegooid. De fusieomroepen schortten hun besprekingen op. Ze vinden de bruidsschat te klein en de huwelijkse voorwaarden ongunstig.

De omroepen die willen fuseren sturen vandaag een stevige brief aan Van Bijsterveldt. De zes voorzitters van de raden van toezicht eisen een groter deel van het budget en meer inspraak in het programmaschema. Maandag debatteert de Kamer over het omroepbeleid.

„De minister heeft selectief gewinkeld in ons voorstel”, zegt Ed Nijpels, voorzitter van de raad van toezicht van de TROS. „Ze heeft wel de fusies geïncasseerd, maar niet de voorwaarden. Het is voor ons onbegrijpelijk dat zij een plan dat door alle partijen is ondertekend – inclusief de raad van bestuur en de zelfstandig blijvende omroepen – niet volgt.”

VARA, BNN, TROS, AVRO, KRO en NCRV zijn niet tegen bezuinigen, benadrukken Nijpels en zijn collega van de KRO, Theo Camps. Zeker niet nu de gehele publieke sector moet inleveren. Zij vinden echter wel dat de omroepen die ‘bewegen’ in het belang van Hilversum en geld besparen met hun fusies, moeten worden beloond. Zij eisen een veel groter deel van het overblijvende budget dan EO, VPRO en MAX, de kleinere omroepen die zelfstandig blijven.

De rekenmethode die Van Bijsterveldt gebruikt vinden de fusieomroepen ongunstig. Het aantal leden bepaalt de hoeveelheid budget en zendtijd. Daarmee wordt het verschil tussen fusie- en zelfstandige omroepen niet groot genoeg naar de zin van de grote. Camps: „De omroepen die alleen blijven worden nu beloond voor hun halsstarrigheid.”

In hun brief aan Van Bijsterveldt nemen de zes omroepen ook de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), die onder meer de uitzendschema’s samenstelt, op de korrel.

U wil dat de NPO inkrimpt. Waarom?

Camps: „Op het moment dat je drie sterke ledengebonden omroeporganisaties krijgt, heb je de huidige centrale leiding van de NPO niet meer nodig. De drie kunnen uitstekend zorgdragen voor zenderkleuring en herkenbare programmering. Daarvoor is de omweg via de NPO niet nodig. Het is extra bureaucratie.”

Gaat het nu niet goed dan?

Camps: „Een voorbeeld. Er valt soms een gaatje in de programmering. De omroep die dat wil vullen moet vervolgens gaan onderhandelen met de netmanager. Die bepaalt precies wat voor programma het moet zijn, zodat je je als omroep nauwelijks kan profileren.”

Nijpels: „De grote omroepen kunnen prima zelf bepalen wat de kijker aantrekkelijk vindt. Wij hebben bewezen dat wij dat kunstje heel goed zelf kunnen. TROS en KRO zijn de grootste omroepen van Nederland, onze programma’s worden het best bekeken en hebben de hoogste waardering. Wij willen onze eigen verantwoordelijkheid nemen.”

In uw brief vraagt u om het zogenoemde programmaversterkingsbudget – de pot geld die niet rechtstreeks naar de omroepen gaat maar wordt verdeeld door de NPO – nog meer te verlagen. De minister geeft u al 30 miljoen.

Nijpels: „Dat zou 60 miljoen euro moeten zijn. En dat geld moet ten gunste komen van de fuserende omroepen. Wij vrezen dat de zendercoördinatoren, die overigens nog een kleine 100 miljoen euro overhouden, het versterkingsbudget vooral aan de kleine omroepen zullen geven. Zo kunnen zij proberen de verschillen tussen de omroepen weer teniet te doen. Daarmee sla je het bestel weer zo plat als een pannekoek.”

NPO-voorzitter Henk Hagoort zei vrijdag dat de omroepen eerst maar even een weekendje over de mediabrief moesten nadenken. De woedende reacties vond hij overdreven.

Nijpels: „Wij hebben ons buitengewoon geërgerd aan zijn reactie. Op zo’n paternalistische manier wensen wij niet te worden toegesproken. De omroepen zijn kritisch over de rol die Hagoort speelt. Hij gedraagt zich als de pater familias, als de paus van de omroepen.”

Camps: „Maar hij is eigenlijk een misdienaar. Een belangrijke, maar een misdienaar. Het feit dat wij nu komen met een gezamenlijke reactie geeft aan dat wij vinden dat onze belangen niet goed worden gediend door Hagoort.”

De minister wil de contributie van omroepverenigingen verhogen, van 5,72 naar 15 euro. Zo zouden mensen meer hun maatschappelijke betrokkenheid kunnen tonen bij een omroep. En niet louter abonnee worden van een goedkoop omroepblad.

Camps: „Dan sluit je juist groepen in de maatschappij uit van de publieke omroep. Voor jongeren of senioren is 15 euro per jaar te veel geld. Een dergelijk verhoging is volstrekt uit de lucht gegrepen. Het valt in de categorie ‘makkelijk vangen’. Wij eisen dat de verhoging wordt geschrapt.”

Bent u eigenlijk wel in een positie om eisen te stellen?

Camps: „De minister heeft ons gevraagd om een voorstel. Dat hebben alle omroepen serieus genomen. Maar ze is daar nu selectief in gaan winkelen. Dit is voor ons niet aanvaardbaar.”

Nijpels: „Onze eisen zijn constructief en budgettair neutraal. Het verkleint de bureaucratie en het is in het belang van de kijker. Die krijgt te zien wat hij wil en er gaat meer geld naar programma’s dan naar bestuurders.”

Als u niets doet en de vrijwillige fusies mislukken neemt de minister het over. Vanaf 2016 is dan slechts plek voor vijf gefuseerde omroepen. Zij gaat omroepen uithuwelijken.

Camps: „Het leest alsof ze zegt: wanneer het niet kan zoals het moet, moet het zoals het kan. De eenheid is dan weg. Er zal veel meer onrust ontstaan in Hilversum.”

Nijpels: „Als de minister niet met ons mee kan gaan is de terugvaloptie van gedwongen fusies een prima begaanbare weg. Want in dat geval moeten ook de omroepen die nu weigeren te fuseren overstag.”