Romereis anno 2011: blaastest voor scholier

Alcoholgebruik tijdens de Romereis van gymnasia zorgt voor excessen. Scholen scherpen de regels aan, of verbieden alcohol volledig.

„Het was even wennen, al dat bronwater bij het eten”, zegt rector Hans Rookmaaker. Zijn school, het Christelijk Gymnasium Sorghvliet uit Den Haag, had dit jaar voor het eerst een alcoholloze Romereis. Inclusief strenge regels voor leerlingen én leerkrachten. Er mocht geen druppel alcohol worden genuttigd. Met een blaastest voor alle Romegangers werd elke avond gecontroleerd of er alcohol was genuttigd. Iets gedronken? Straf. Boven een promillage van 0,5? Op het vliegtuig naar huis. Effectief – niemand hoefde naar huis – maar streng is het wel. Rector Rookmaaker: „Alcohol werd op de Romereis nu eenmaal een steeds groter probleem.”

Er is sprake van overmatig alcoholgebruik tijdens de traditionele Romereizen van categoriale gymnasia, zo blijkt uit een rondgang langs Nederlandse gymnasia. Dat leidt tot excessen en organisatieproblemen. Dronken scholieren die met hun gedrag de sfeer verpesten. Een lallende leerling die achterblijft in het café als de rest van de groep naar het hotel terugkeert. Ouders die zich bemoeien met het alcoholbeleid van de schoolleiding. Redenen voor liefst een kwart van de 41 Nederlandse categoriale gymnasia om alcohol tijdens de reis volledig te verbieden.

Elk jaar vertrekken duizenden gymnasiasten aan het eind van het schooljaar naar de Italiaanse hoofdstad om kennis te maken met de klassieke oudheid. De laatste lichtingen van dit jaar vertrekken begin juli richting de Eeuwige Stad. Het traditionele doel van de Romereis, die meestal plaatsvindt in het vijfde of zesde jaar van het gymnasium, is een intensieve kennismaking met de kunst en cultuur van de klassieke oudheid, de Middeleeuwen, de Renaissance en de Barok.

Docenten begeleiden de reis en zijn verantwoordelijk voor steeds grotere groepen 17- en 18-jarige leerlingen. „Twintig jaar geleden gingen we met 65 studenten naar Rome, nu zijn dat er 135”, schat Michael Steiner, classicus aan het Stedelijk Gymnasium in Arnhem.

Het Sorghvliet Gymnasium is met zijn blaastests geen uitzondering. Scholen scherpen hun alcoholregels aan. Op sommige scholen worden contracten ondertekend door ouder en kind, om de mate van alcoholconsumptie vast te leggen en om af te spreken dat het de schoolleiding is die over het alcoholgebruik gaat.

Ook het Vossius Gymnasium in Amsterdam test de leerlingen, steekproefsgewijs, op alcoholgebruik. „Afgelopen jaar hebben we voor het eerst blaaspijpjes meegenomen. Zo kunnen we het best nagaan of de leerling heeft gedronken en is er geen discussie mogelijk”, zegt classicus Frits Partouns. Conrector van het Vossius Frans Woolthuis: „Leerlingen moeten na alcoholgebruik voor straf één of meer avonden achterblijven in het klooster waar we overnachten, of terug naar huis op kosten van de ouders. We hebben ook geprobeerd supermarkten in de omgeving te instrueren geen sterke drank aan de scholieren te verkopen, maar die beginnen daar niet aan.”

„Door de toenemende overlast van leerlingen die te veel dronken, werd het voor ons steeds moeilijker om de educatieve aspecten van de reis tot hun recht te laten komen”, zegt Joke Gaasbeek, rector van het Gymnasium in Schiedam. „Een aantal leerlingen was tijdens de excursies niet echt bij de les. Met te veel drank op veroorzaken leerlingen problemen voor de rest van de groep, zowel op straat als in het hotel. Wij hebben wel eens besloten leerlingen naar huis te sturen. Sinds twee jaar zijn onze Romereizen alcoholvrij.” Ook op schoolfeesten schenken ze in Schiedam sinds dit jaar geen alcohol meer.

De vraag is waarom alcoholgebruik een steeds groter probleem wordt tijdens de Romereizen. Meerdere docenten zeggen dat leerlingen gewend zijn geraakt aan de vakanties met hun ouders, waar vaak lossere regels gelden. Leerlingen zouden opstandig worden van de regels tijdens de groepsreizen. „Leerlingen zijn niet gewend in groepsverband naar het buitenland te reizen”, stelt Cortenraad. Ook is alcohol relatief goedkoop in Rome. „Er zit daar geen accijns op drank”, zegt classicus Steiner. „Een glas jenever wordt gerust half vol geschonken.”

Een andere mogelijke oorzaak ligt volgens een deel de ondervraagde scholen bij de thuissituatie van de leerlingen. Leerlingen blijken thuis al geregeld alcohol te drinken. Twee scholen zeiden expliciet dat ouders soms opbellen als hun kinderen met straf in het hotel moeten blijven, omdat ze het niet eens zijn met de beslissing van de leiding. „Daarom hebben wij een protocol opgesteld waarin staat dat de school tijdens de Romereis bepaalt wanneer scholieren te ver gaan”, zegt Truus Corenraad.

Harry Vervest, filosofiedocent aan het Stedelijk Gymnasium in Breda, merkt niet dat leerlingen minder geïnteresseerd zijn in het educatieve deel van de Romereis. Leerling Paul van de Calseijde van het Bredase gymnasium is het daarmee eens: „Voor mij was de reis de meest bijzondere beleving van mijn gymnasiumcarrière, ook al was ik al zeven keer in Rome geweest.” Een incident was er wel, maar dat had te maken met hormonen, niet met alcohol. Van de Calseijde: „Een paar jongens probeerden via het balkon van het hotel over te lopen naar de meisjes. Toen zijn ze op de airconditioning gaan staan die aan de muur hing. Die is er vanaf gevallen.”

Alle ondervraagde gymnasia (ongeveer een kwart van het totale aantal, 41) voeren nu al een strenger beleid of instrueren leerlingen en ouders vooraf over wat wel en niet geoorloofd is.

De proeven met alcoholloze reizen hebben voor sommige gymnasia ook al vruchten afgeworpen. Hans Rookmaaker: „Het verbod zorgde eerst nog voor wat weerstand, maar leerlingen wennen aan het idee. We hebben pro forma iedere avond gecontroleerd, maar dat was eigenlijk niet nodig. De leerlingen hielden zich voorbeeldig aan het verbod.” Joke Gaasbeek uit Schiedam vult aan: „Bij de alcoholloze Romereis ervaren docenten het toezicht als veel minder belastend en kunnen de leerlingen langer hun aandacht bij de les houden, en ook bij de lol.”

Michael Steiner uit Arnhem: „We scherpen onze regels aan, maar alcohol verbieden doen we niet. De Italianen drinken zelf ook genoeg.”