Politiepet past ook de 'queen bee'

Ze is de tegenhanger van de alfaman: de queen bee. Moeiteloos combineert ze een toppositie in een mannelijke omgeving met de opvoeding van een stel kinderen, een pakketje nevenfuncties, een strak gestyled uiterlijk en een sociaal leven op niveau. Dat is een kwestie van toewijding en planning, vindt de queen bee. Bij haar moet je niet aankomen met een ziek kind of mantelzorg. En seksediscriminatie? Nee, die ervaart de queen bee nimmer.

Zelf heeft de queen bee een mannelijke stijl van leidinggeven. Én ze beoordeelt haar seksegenoten een stuk negatiever dan mannen dat doen: vrouwen zijn niet ambitieus en organiseren hun zaakjes slecht, vindt zij. Geen wonder dat vrouwen ongelukkig worden van een queen bee als baas: onderzoek liet zien dat ze dan vaker met depressie en stressklachten kampen.

Toch is dat niet per se het oude verhaal: dat vrouwen elkaar het licht in de ogen niet gunnen, zegt Belle Derks, onderzoeker bij de vakgroep organisatiepsychologie in Leiden. Het queen-bee-gedrag is vooral een strategie, zegt zij, die loont in een omgeving met seksediscriminatie. Derks concludeert dat op grond van onderzoek dat binnenkort in het vakblad Psychological Science verschijnt.

Voor dat onderzoek interviewde zij 63 leidinggevende politievrouwen – uit een mannelijke omgeving dus. Relatief veel van die vrouwen voelden zich weinig met andere vrouwen verbonden, en dat maakte hen vatbaar voor queen-bee-gedrag.

Maar: zulk gedrag speelde alleen op als de vrouwen eerst herinnerd waren aan voorvallen waarin zij zelf seksisme hadden ondervonden. Derks: „En hoe meer seksediscriminatie zij zelf hadden meegemaakt, des te sterker dan hun neiging om afstand van andere vrouwen te nemen.” De vrouwen schreven zichzelf een mannelijke stijl van leidinggeven toe, ontkenden dat seksediscriminatie bij de politie voorkwam en zeiden zelf héél anders te zijn dan andere vrouwen.

Derks: „Deze vrouwen kiezen voor zichzelf. Vaak loont het als vrouwen een stereotiep beeld van andere vrouwen uitdragen. Ook kritiek op seksegenoten wordt in de regel warm ontvangen.” Werden de vrouwen herinnerd aan situaties waarin ze gewoon om hun persoonlijke kwaliteiten geprezen waren, dan namen queen-bee-neigingen af.