Kamer redt het Friese theatergezelschap Tryater

De Tweede Kamerfracties van VVD en CDA gaan maandag gezamenlijk voorstellen dat het Friese theatergezelschap Tryater zijn structurele subsidie houdt. Ook de PvdA is hier voor. Daarmee is het vrijwel zeker dat het Friese gezelschap niet een van de gedupeerden wordt van de bezuinigingen op cultuur.

Maandag spreekt de Kamercommissie Cultuur met staatssecretaris Zijlstra (VVD, Cultuur) over de 200 miljoen aan bezuinigingsmaatregelen. Dan zullen CDA en VVD hun motie aankondigen. In de plannen van Zijlstra krijgt Tryater geen structurele subsidie (nu zo’n 1,5 miljoen). Zijlstra, in Friesland geboren, vindt dat de provincie meer voor Tryater zou moeten opdraaien. Fiart Smit, zakelijk leider van Tryater is verheugd dat de Kamerleden er anders over denken. „Dit is heel fijn.”

Tryater is hiermee geslaagd in de lobby waar tientallen instellingen uit de regio mee bezig zijn geweest de afgelopen weken en maanden. Ze hebben Kamerleden bestookt met hun verzoeken voor hen op te komen. Afgelopen maandag nog bepleitte bijvoorbeeld artistiek leider Miranda van Kralingen persoonlijk bij Kamerleden het lot van Opera Zuid, die ook geen structurele subsidie meer krijgt. De instellingen en bestuurders uit de overige provincies, vaak ook die van VVD en CDA, vinden dat er in verhouding te veel cultuurgeld gaat naar de Randstad.

Tryater heeft in maart al alle Kamerleden met cultuur in hun portefeuille benaderd, vertelt Smit, „toen duidelijk werd dat de Raad voor Cultuur geen oog had voor het Fries”.

De reden dat Tryater slaagt waar anderen (nog) niet in zijn geslaagd is volgens Bart de Liefde, Kamerlid namens de VVD, dat Fries de tweede rijkstaal is. „In het Europees Handvest staat dat de staat ervoor verantwoordelijk is een rijkstaal in stand te houden.” Tryater is volgens hem bovendien een kwalitatief goed en aansprekend theater. „Ze bereiken relatief veel mensen en verspreiden daarmee op een zinvolle wijze de Friese taal en cultuur.” De voorstellingen van Tryater zijn meestal in het Fries.

De financiering voor het reddingsplan is volgens De Liefde maandag rond. „De subsidie zal iets minder zijn dan nu.” Het geld voor Tryater moet volgens Marieke van de Werf, Kamerlid namens het CDA, in het bestaande budget worden gevonden. Het zal dus ten koste gaan van andere instellingen of kunstenaars. De PvdA vindt dat het geld zou moeten worden gehaald uit het bedrag dat is uitgetrokken om de gevolgen van de bezuinigingen (zoals gedwongen ontslagen en het sluiten van instellingen) op te vangen. Kamerlid Jetta Klijnsma (PvdA) noemt de redding van Tryater „een klein lichtpuntje in al het tumult”.

Staatssecretaris Zijlstra heeft in zijn plannen voor de bezuinigingen acht kernpunten benoemd verspreid over het land: culturele knooppunten met onder meer theater en kunstvakonderwijs. Op de vraag of Leeuwarden nu ook een kernpunt wordt, zegt De Liefde: „Tryater is een theater, om een kernpunt te zijn is meer nodig dan alleen theater.”

Het CDA is altijd voorstander geweest van regionale spreiding van subsidies. Marieke van der Werf zal daarom maandag ook in algemene zin pleiten voor meer spreiding van de cultuursubsidies. „Vooral regio Noord dreigt veel te verliezen.” Ze zal behalve voor Tryater ook pleiten voor het behoud van regio-orkesten. „Niet per motie of met geld maar wel door meer samenwerking bijvoorbeeld tussen opera-instellingen.” Eerder zei ze al dat ze vindt dat er maximaal 15 miljoen moet worden uitgetrokken voor creatieve manieren om geld te verdienen, zoals een dirigeercursus voor managers.